AI Act (rozporządzenie UE w sprawie sztucznej inteligencji)

AI Act to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 roku, które ustanawia zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji ^[1]. Dzieli systemy AI według poziomu ryzyka i z każdą klasą wiąże inne obowiązki dostawców oraz podmiotów stosujących ^[2]. Weszło w życie 1 sierpnia 2024 roku i jest stosowane etapami ^[2]. W 2026 roku zmieniło je rozporządzenie 2026/1744, nazywane Digital Omnibus on AI, które m.in. przesunęło terminy dla systemów wysokiego ryzyka ^[3].

Poziomy ryzyka

AI Act wyróżnia cztery poziomy ryzyka ^[2]. Im wyższy poziom, tym więcej obowiązków, aż do całkowitego zakazu.

Komisja podaje, że AI Act zakazuje dziewięciu praktyk ^[2]. Obok wymienionych w tabeli należą do nich m.in. nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków twarzy z internetu lub nagrań monitoringu do baz rozpoznawania twarzy oraz systemy generujące intymne treści seksualne bez zgody ^[2]. Ten ostatni zakaz dodano w ramach uproszczenia przepisów w 2026 roku ^[4].

Role: dostawca i podmiot stosujący

Rozporządzenie rozróżnia dwie główne role ^[1]. Dostawca rozwija system AI albo zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą ^[1]. Podmiot stosujący używa systemu AI, nad którym sprawuje kontrolę, z wyjątkiem użytku osobistego niezwiązanego z działalnością zawodową ^[1]. Firma, która wstawia na swoją stronę gotowego chatbota, jest zwykle podmiotem stosującym. Autor wtyczki, który sam zbudował i udostępnia system AI, może być dostawcą.

Harmonogram

Przepisy wchodzą w życie etapami, co pokazuje schemat poniżej.

RYS. 1Etapy stosowania AI Act

Od 2 lutego 2025 roku stosuje się zakazy i obowiązki dotyczące kompetencji w zakresie AI, od 2 sierpnia 2025 roku zasady dla modeli ogólnego przeznaczenia ^[2]. Od 2 sierpnia 2026 roku rozporządzenie jest stosowane w pełni, a jego egzekwowanie nadzoruje Urząd ds. AI ^[2].

Rozporządzenie 2026/1744 z 8 lipca 2026 roku zastąpiło pierwotny termin dla systemów wysokiego ryzyka dwoma późniejszymi ^[3]. Systemy z załącznika III, m.in. z obszaru biometrii, edukacji, zatrudnienia i infrastruktury krytycznej, podlegają przepisom od 2 grudnia 2027 roku ^{[3] [4]}. Systemy wbudowane w produkty regulowane, np. windy lub zabawki, od 2 sierpnia 2028 roku ^{[3] [4]}. Omnibus wszedł w życie 27 lipca 2026 roku ^[2].

Obowiązki istotne dla stron internetowych

Przejrzystość. Art. 50 wymaga, by system wchodzący w interakcję z ludźmi informował ich, że rozmawiają z AI ^[1]. Treści syntetyczne, czyli generowany tekst, obraz, dźwięk lub wideo, mają być oznaczone w formacie nadającym się do odczytu maszynowego ^[1]. Podmiot stosujący, który publikuje deepfake, ujawnia, że treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana ^[1]. Systemy wprowadzone do obrotu przed 2 sierpnia 2026 roku mają czteromiesięczny okres przejściowy na dostosowanie do obowiązku oznaczania ^[3].

Kompetencje w zakresie AI. Pierwotny art. 4 wymagał od dostawców i podmiotów stosujących zapewnienia wystarczającego poziomu kompetencji personelu. Po zmianie z 2026 roku mają oni podejmować działania wspierające rozwój tych kompetencji, bez obowiązku gwarantowania konkretnego poziomu u każdej osoby ^[3]. W praktyce oznacza to włączenie AI do szkoleń z cyberbezpieczeństwa dla pracowników (security awareness training).

Cyberbezpieczeństwo systemów wysokiego ryzyka. Art. 15 wymaga odporności na ataki właściwe dla AI: zatruwanie danych i zatruwanie modelu (data poisoning, model poisoning) oraz przykłady kontradyktoryjne ^[1]. Pokrewnym problemem aplikacji z modelami językowymi jest prompt injection.

W WordPressie

Strony WordPress korzystają z AI głównie przez wtyczki: chatboty obsługi klienta, generatory treści i obrazów, tłumaczenia. Właściciel takiej strony jest zwykle podmiotem stosującym i odpowiada za obowiązki przejrzystości wobec odwiedzających ^[1]. Chatbot powinien więc jasno informować, że odpowiada maszyna, a obrazy wygenerowane przez AI i przedstawiające realne osoby lub zdarzenia wymagają oznaczenia ^[1].

WordPress 6.9 wprowadził Abilities API, rejestr funkcji wtyczek, motywów i rdzenia w formacie czytelnym maszynowo, pomyślany m.in. pod przyszłe integracje z AI ^[6]. Każda funkcja ma własne wywołanie permission_callback do sprawdzania uprawnień, a dane wejściowe i wyjściowe opisuje schemat JSON ^[6]. Po włączeniu opcji show_in_rest funkcja jest dostępna przez REST API dla uwierzytelnionych żądań ^[6]. Dla bezpieczeństwa oznacza to, że agent AI działający na stronie ma tylko tyle władzy, ile dają mu te sprawdzenia. Zbyt szerokie uprawnienia agenta opisuje hasło excessive agency, a ogólną zasadę zasada najmniejszych uprawnień.

Osobnym ryzykiem jest shadow AI, czyli używanie przez pracowników narzędzi AI bez wiedzy organizacji, np. wklejanie danych klientów z panelu sklepu do publicznego czatu.

Kary i relacja z RODO

Za stosowanie zakazanych praktyk grozi kara do 35 000 000 euro lub 7 procent rocznego światowego obrotu, za naruszenie innych obowiązków, w tym przejrzystości, do 15 000 000 euro lub 3 procent, a za podanie organom nieprawdziwych informacji do 7 500 000 euro lub 1 procent ^[1].

AI Act nie zastępuje RODO. Jeśli system AI przetwarza dane osobowe, oba akty stosuje się równolegle. UODO zapowiedziało na 30 września 2026 roku webinarium o zapewnianiu zgodności z RODO i AI Act oraz o ocenie ryzyka opartej na obu aktach ^[5]. Prezes UODO ma w nim omówić rolę urzędu w polskim systemie nadzoru nad AI, w tym reakcję na naruszenia prywatności przez deepfake ^[5]. Dla systemów wysokiego ryzyka przetwarzających dane osobowe punktem wyjścia jest ocena skutków dla ochrony danych.