ARK. 1Słownik pojęćBezpieczeństwo AI i modeli językowych

shadow AI

Korzystanie przez pracowników z publicznych narzędzi AI bez wiedzy i zgody działu IT, przez co dane firmowe — kod, umowy, dane klientów — trafiają do zewnętrznych modeli poza jakąkolwiek kontrolą organizacji.

TAB. 1Nazwapo angielsku

Po angielsku	shadow AI
Którą formą pisać	po angielsku Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
Inne formy	nieautoryzowane narzędzia AI · AI poza kontrolą działu IT
Odmiana	Nieodmienne; pisownia 'shadow AI', w tytułach też 'Shadow AI'. Łączy się z polskim rzeczownikiem: 'zjawisko shadow AI', 'ryzyko shadow AI', 'polityka wobec shadow AI'.

TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd

Prasa branżowa	shadow AI, bez tłumaczenia — kapitanhack.pl; brak trafień w sekurak.pl i niebezpiecznik.pl

TAB. 3Źródła2

Forma	Cytat	Skąd
EN	„Shadow AI Risk, czyli dlaczego aplikacje SaaS są narażone na kompromitację”	kapitanhack.pl
EN	„Artykuł otagowany 'Shadow IT' — analogiczny termin również bez polskiego odpowiednika.”	niebezpiecznik.pl

TAB. 4Obok w tej dziedzinie6

guardrails	guardrails (LLM)	Warstwa zabezpieczeń wokół modelu językowego: filtry i dodatkowe modele sprawdzające pytania i odpowiedzi chatbota, blokujące szkodliwe treści, wyciek danych czy próby jailbreaku. Pomagają, ale da się je obejść — nie zastępują ograniczenia uprawnień.
jailbreak	jailbreak (LLM)	Nakłonienie modelu językowego — przez spreparowaną rozmowę, rolę lub scenariusz — do złamania własnych reguł bezpieczeństwa i wygenerowania treści, których normalnie odmawia, na przykład działającego skryptu phishingowego albo instrukcji budowy złośliwego oprogramowania.
prompt injection	prompt injection (w tym indirect prompt injection)	Atak polegający na umieszczeniu w treści przetwarzanej przez model językowy ukrytych instrukcji, które model wykonuje tak, jakby pochodziły od użytkownika lub twórcy systemu; w wariancie pośrednim (indirect) instrukcje są schowane w danych zewnętrznych — na stronie WWW, w PDF-ie, e-mailu czy komentarzu — które asystent lub agent AI pobiera samodzielnie.
slopsquatting	slopsquatting	Atak na łańcuch dostaw oprogramowania: przestępcy rejestrują w repozytoriach (npm, PyPI) pakiety o nazwach, które modele AI „wymyślają” w generowanym kodzie. Programista lub agent AI instaluje zmyśloną zależność i dostaje złośliwy kod.
system prompt leakage	system prompt leakage	Ujawnienie instrukcji systemowych, którymi operator steruje chatbotem lub agentem AI — np. gdy użytkownik podstępem skłoni model do wypisania promptu. Groźne, gdy w prompcie zaszyto hasła, klucze API albo reguły dostępu; prompt systemowy nie powinien zawierać sekretów.
ujawnienie informacji wrażliwych	sensitive information disclosure (LLM)	Sytuacja, w której chatbot lub asystent AI zdradza w odpowiedzi dane, których nie powinien: dane osobowe klientów, hasła, fragmenty dokumentów firmy lub cudzych rozmów. Kategoria z listy OWASP Top 10 dla aplikacji LLM (w edycjach 2025–2026 na 2. miejscu).

TAB. 5

Wpisy o tym pojęciu

01.10.2026

71% brytyjskich pracowników używało w pracy narzędzi AI bez zgody pracodawcy

Cały słownik →