pig butchering

Pig butchering to długotrwałe oszustwo, w którym sprawca najpierw buduje z ofiarą relację towarzyską lub romantyczną, a potem nakłania ją do coraz większych wpłat na fałszywą platformę inwestycyjną. Amerykańska agencja FinCEN wyjaśnia, że nazwa nawiązuje do tuczenia świni przed ubojem: oszuści nazywają ofiary „świniami”, „tuczą” je fikcyjnymi tożsamościami i obietnicą bliskiej relacji, a po kradzieży pieniędzy mówią o „zarżnięciu” ^[1]. Pierwotna chińska nazwa to „Sha Zhu Pan” ^[1]. FBI opisuje pig butchering jako oszustwo oparte na zaufaniu, w którym ofiara jest namawiana do wpłacania coraz większych kwot na pozornie bardzo zyskowną platformę, z której nie może potem wypłacić środków ^[2].

Jak działa

FinCEN w alercie z 8 września 2023 roku opisał przebieg oszustwa w kilku etapach ^[1]. Pierwszy kontakt przychodzi SMS-em, wiadomością w mediach społecznościowych, serwisie randkowym albo portalu zawodowym, często pod pozorem pomyłki w numerze lub odnowienia starej znajomości ^[1]. Taka „pomyłka” to klasyczny pretekst, a całe oszustwo jest przykładem długofalowej socjotechniki. Sprawca pokazuje profil osoby zamożnej i przez dłuższy czas buduje zaufanie ^[1].

Gdy relacja jest gotowa, pojawia się „okazja inwestycyjna”. Ofiara trafia na strony lub aplikacje, które wyglądają na prawdziwe, ale są kontrolowane przez oszustów ^[1]. Platforma pokazuje zmyślone, wysokie zyski, a sprawca czasem pozwala wypłacić niewielką kwotę, by wzmocnić zaufanie ^[1]. Gdy wpłaty słabną, sprawca żąda dopłat na pokrycie rzekomych strat albo „podatków” i opłat za wcześniejszą wypłatę, a na końcu zrywa kontakt ^[1].

RYS. 1Etapy oszustwa pig butchering

Najczęściej ofiara kupuje kryptowaluty, ale FinCEN odnotowuje też przelewy, karty przedpłacone i kontrakty walutowe ^[1]. Sprawca może prosić o zdalny dostęp do urządzenia ofiary, by założyć w jej imieniu konta u pośredników kryptowalut ^[1]. Podobną prośbę o instalację oprogramowania udostępniającego ekran CERT Polska opisuje w polskich fałszywych inwestycjach ^[3].

Odmiany i pojęcia pokrewne

Pig butchering łączy dwa znane schematy: romance scam i oszustwo inwestycyjne. Kanadyjskie Centrum Cyberbezpieczeństwa opisuje „honey trap” jako budowanie fałszywej relacji romantycznej w celu zdobycia pieniędzy lub informacji ^[4]. FinCEN zaznacza, że pig butchering może zaczynać się jako oszustwo na zaufanie lub romance scam ^[1]. Portal android.com.pl podaje, że Interpol proponuje zamiast nazwy odbierającej ofiarom szacunek określenie „romance baiting” ^[5].

Strony internetowe w oszustwie

Pig butchering nie polega na włamaniach do stron ani systemów. Opiera się jednak na stronach internetowych, które mają wyglądać na prawdziwe. FinCEN opisuje sprawę z listopada 2022 roku, w której sąd zezwolił na przejęcie siedmiu domen udających Singapore International Monetary Exchange; w ten sposób oszukano pięć osób w USA na ponad 10 mln USD ^[1]. FinCEN wyjaśnia przy tym, czym jest spoofing domeny: przekonanie ofiary, że adres należy do zaufanej firmy, podczas gdy prowadzi do strony przestępcy ^[1].

Dla właściciela strony firmowej oznacza to ryzyko podszycia się pod jego markę przez domenę o podobnej nazwie, czyli typosquatting albo atak homograficzny. CERT Polska ostrzega, że oszuści posługują się wizerunkiem znanych osób, firm i portali biznesowych, a użyte zdjęcia nie świadczą o tym, że dana firma promuje ofertę ^[3]. Fałszywe strony można zgłaszać do CERT Polska przez incydent.cert.pl ^[3]. Zob. też lista ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami.

Zagrożenia i skutki

Skala strat jest duża. W 2024 roku FBI IC3 odnotował 41 557 skarg na oszustwa inwestycyjne z użyciem kryptowalut i 5,8 mld USD strat, o 47 procent więcej niż rok wcześniej ^[2]. Najwięcej, ponad 1,6 mld USD, straciły osoby powyżej 60. roku życia ^[2]. Za rok 2022 IC3 wskazywał 2,57 mld USD strat na oszustwach inwestycyjnych z kryptowalutami, wzrost o 183 procent wobec 2021 roku ^[1].

Ofiary sprzedają oszczędności emerytalne, biorą kredyty pod zastaw domu i drugie hipoteki ^[1]. FBI w ramach akcji Operation Level Up powiadomiło 4323 ofiary, z których 76 procent nie wiedziało, że jest oszukiwane, a 42 osoby skierowano do specjalisty z powodu ryzyka samobójstwa ^[2].

Oszustwo ma też drugą grupę ofiar. Według FinCEN pig butchering prowadzą głównie organizacje przestępcze z Azji Południowo-Wschodniej, które zmuszają ofiary handlu ludźmi do pracy przy kontaktach z potencjalnymi celami ^[1].

Jak się bronić

• Nie inwestować za namową osoby poznanej w internecie, zwłaszcza gdy kontakt zaczął się od „pomyłki” ^[1].
• Sprawdzać ofertę w oficjalnych źródłach firmy, nie przez link od rozmówcy ^[3].
• Nie instalować oprogramowania do zdalnego dostępu na prośbę „doradcy” ^[3]; zob. RAT (remote access trojan).
• Traktować żądanie „podatku” lub „opłaty” za wypłatę jako sygnał oszustwa ^[1].
• Zgłaszać fałszywe platformy do CERT Polska ^[3].

FinCEN podaje też sygnały dla banków: klient bez historii kryptowalut nagle wymienia duże kwoty, likwiduje lokaty przed terminem albo opisuje przelew jako „podatek” lub „karę” ^[1].

Historia i przykłady

• 2022. Straty z oszustw inwestycyjnych z kryptowalutami zgłoszone do IC3 wyniosły 2,57 mld USD ^[1].
• Listopad 2022. Przejęcie siedmiu podrobionych domen giełdy z Singapuru ^[1].
• 8 września 2023. FinCEN wydał alert FIN-2023-Alert005 o pig butchering ^[1].
• Styczeń 2024. FBI i Secret Service rozpoczęły Operation Level Up ^[2].
• Styczeń 2025. Portal android.com.pl opisał zjawisko pod polską nazwą „ubój świń” ^[5].