prywatność

Prywatność to kontrola nad tym, jakie informacje o nas są zbierane, komu się je udostępnia i do jakich celów się ich używa. W prawie Unii Europejskiej najbliżej tego pojęcia leżą dwa prawa podstawowe: prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz prawo do ochrony danych osobowych ^[1]. To drugie wynika z art. 8 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 16 ust. 1 TFUE, na które powołuje się RODO ^[1]. Prywatność jest pojęciem szerszym niż ochrona danych, ale w praktyce stron internetowych oba tematy się pokrywają.

Jak działa

Na stronie internetowej prywatność dotyczy przede wszystkim danych, które odwiedzający zostawia świadomie i nieświadomie. Świadomie wpisuje imię, adres e-mail czy treść komentarza. Nieświadomie zostawia identyfikatory: RODO wymienia adresy IP i identyfikatory plików cookie generowane przez urządzenia, aplikacje i protokoły ^[1]. Takie ślady, połączone z innymi informacjami zbieranymi przez serwery, mogą służyć do tworzenia profili i identyfikowania osób ^[1]. Na tym opiera się śledzenie w internecie (online tracking), a suma takich śladów tworzy ślad cyfrowy.

Dlatego RODO definiuje dane osobowe szeroko: jako informacje o osobie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania, także na podstawie identyfikatora internetowego ^[1]. Drogę danych z formularza na stronie pokazuje schemat poniżej.

RYS. 1Dane odwiedzającego na stronie

Na każdym etapie ktoś inny może mieć dostęp do danych. Dokumentacja WordPressa zwraca uwagę, że wtyczka ładująca obrazek z zewnętrznego serwera przy każdej instalacji może pośrednio rejestrować i śledzić użycie wszystkich tych instalacji ^[2].

Zasady

Prywatność w prawie i w inżynierii opisuje się zbiorem zasad. RODO wymienia je w art. 5 ^[1]. Dokumentacja WordPressa dla autorów wtyczek przytacza bardzo podobny zestaw za normą ISO 29100 ^[2].

Artykuł 25 RODO dodaje zasadę uwzględniania ochrony danych w fazie projektowania (privacy by design) oraz domyślnej ochrony danych ^[1]. Administrator ma tak ustawić przetwarzanie, by domyślnie przetwarzane były tylko dane niezbędne do danego celu i by nie były one udostępniane bez interwencji danej osoby nieokreślonej liczbie osób ^[1]. Dokumentacja WordPressa ujmuje to podobnie: prywatność powinna być ustawieniem domyślnym, a użytkownik nie powinien musieć nic robić, żeby ją zachować ^[2].

Prywatność a bezpieczeństwo

Prywatność i bezpieczeństwo to różne cele, ale jedno bez drugiego nie działa. RODO zalicza odpowiednie bezpieczeństwo danych do zasad przetwarzania, w tym ochronę przed przetwarzaniem niedozwolonym oraz przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem ^[1]. Włamanie na stronę kończy się często wyciekiem danych, a gdy dotyczy danych osobowych, jest naruszeniem ochrony danych osobowych. Zasady prywatności z kolei ograniczają skutki takiego wycieku: czego strona nie zebrała albo już usunęła, tego nie da się ukraść.

Dokumentacja WordPressa zaznacza, że nie powinno być wymiany między prywatnością a bezpieczeństwem ^[2]. Praktycznie oznacza to na przykład szyfrowanie połączeń, ograniczenie dostępu do danych w panelu i niezapisywanie danych osobowych w logach błędów ^[2].

W WordPressie

WordPress dostał zestaw narzędzi prywatności w wersji 4.9.6, opublikowanej 17 maja 2018 roku, tuż przed zastosowaniem RODO ^[3]. RODO stosuje się od 25 maja 2018 roku ^[1]. Wydanie wprowadziło cztery elementy ^[3]:

• wybór dla niezalogowanych komentujących, czy imię, e-mail i adres strony mają być zapisane w pliku cookie przeglądarki;
• wskazanie strony z polityką prywatności, pokazywanej na stronach logowania i rejestracji;
• eksport danych osobowych użytkownika do pliku ZIP, razem z danymi z uczestniczących wtyczek;
• usuwanie danych osobowych użytkownika na jego żądanie, z potwierdzeniem prośby przez e-mail.

Stronę polityki prywatności ustawia się w menu Ustawienia, Prywatność ^[4]. Dokumentacja przypomina, że szablon zawiera jedynie wskazówki, a za kompletne i aktualne informacje odpowiada właściciel strony ^[4]. Link do polityki na pozostałych stronach trzeba dodać samodzielnie albo przez motyw ^[4].

Autorzy wtyczek mają do dyspozycji funkcję wp_add_privacy_policy_content, która dopisuje do szablonu polityki opis danych zbieranych przez wtyczkę ^[2]. Dokumentacja pyta, czy wtyczka przekazuje dane stronom trzecim, czy zapisuje je w ciasteczkach lub pamięci przeglądarki i czy udostępnia je przez endpointy REST API bez właściwych uprawnień ^[2]. Zaleca też eksporter i funkcję usuwania danych, sprzątanie danych przy odinstalowaniu i funkcję wp_privacy_anonymize_data do ograniczania danych w logach ^[2].

Dobre praktyki

Dla właściciela strony na WordPressie prywatność sprowadza się do kilku stałych czynności. Większość wynika wprost z zasad RODO ^[1].

• Spisać, jakie dane zbierają formularze, komentarze, sklep i wtyczki analityczne, i usunąć te, które nie są potrzebne.
• Uzupełnić politykę prywatności, zamiast publikować sam szablon ^[4].
• Ustawić zgodę na pliki cookie dla skryptów, które nie są niezbędne do działania strony.
• Zawrzeć umowę powierzenia przetwarzania danych osobowych z hostingiem i wykonawcą, jeśli mają dostęp do danych.
• Ograniczyć liczbę kont z dostępem do danych i sprawdzić role i uprawnienia użytkowników ^[2].
• Ustalić, jak długo trzymane są logi i kopie zapasowe (backup), bo dane osobowe zostają także w nich ^[2].

Za zgodność przetwarzania z zasadami odpowiada administrator danych osobowych, który musi umieć ją wykazać ^[1].