tryb incognito

Tryb incognito to tryb przeglądarki, który po zamknięciu okna nie zostawia na urządzeniu historii ani ciasteczek, ale nie ukrywa aktywności przed odwiedzaną stroną, pracodawcą ani dostawcą internetu. Google opisuje go wprost: po zakończeniu sesji Chrome nie zachowuje danych witryn ani listy odwiedzonych stron, lecz strony oraz organizacje zarządzające siecią, takie jak szkoła, pracodawca czy dostawca internetu, mogą widzieć aktywność ^[1]. Inne przeglądarki nazywają go trybem prywatnym. To narzędzie prywatności wobec innych użytkowników tego samego komputera, nie anonimowości w sieci.

Jak działa

Okno incognito dostaje osobny, tymczasowy magazyn ciasteczek i danych witryn. W trakcie sesji ciasteczka istnieją, ale po jej zakończeniu przeglądarka je usuwa ^[1]. Sesja kończy się dopiero po zamknięciu wszystkich okien incognito ^[1]. Chrome nie loguje w nich automatycznie do kont, a ciasteczka zewnętrzne domyślnie blokuje ^[1].

Cykl życia sesji prywatnej pokazuje schemat poniżej.

RYS. 1Sesja w trybie incognito

Nie wszystko znika. Zakładki i pobrane pliki zostają na komputerze także po zamknięciu okna ^[1]. Safari również nie dodaje pobranych plików do listy pobrań, ale same pliki pozostają na dysku ^[2].

Co ukrywa, a czego nie

Safari w trybie prywatnym izoluje karty od siebie, żeby strony nie mogły śledzić przeglądania między sesjami, a do tego włącza ochronę przed zaawansowanym śledzeniem i fingerprintingiem przeglądarki oraz usuwa znane parametry śledzące z adresów ^[2]. Sam tryb nie zastępuje VPN ani serwera proxy, bo nie zmienia adresu IP ani drogi ruchu. Szerzej o tym w haśle śledzenie w internecie (online tracking).

W WordPressie

Dla administratora strony tryb incognito jest prostym narzędziem diagnostycznym: pokazuje witrynę tak, jak widzi ją niezalogowany gość.

Widok gościa. WordPress rozpoznaje zalogowanego użytkownika po ciasteczkach wordpress_[hash] i wordpress_logged_in_[hash]; komentującym zapisuje ciasteczka comment_author_ na niemal rok ^[6]. Świeże okno incognito ich nie ma, więc strona nie pokaże paska administratora ani treści przeznaczonych dla zalogowanych. To dobry sposób, by sprawdzić, co naprawdę widzi odwiedzający, oraz czy baner zgody na pliki cookie pojawia się przy pierwszej wizycie.

Objawy włamania. Część infekcji ujawnia się tylko nowym odwiedzającym. CERT Polska, opisując kampanię Balada Injector na stronach WordPress, podał, że przekierowanie na podejrzane witryny następowało zwykle tylko przy pierwszej wizycie ^[7]. Administrator, który ogląda stronę w zwykłym oknie, z zapisanymi ciasteczkami, może złośliwego przekierowania nie zobaczyć. Okno incognito nie wykryje jednak infekcji, która rozpoznaje odwiedzających po adresie IP albo nagłówkach; do tego służy skaner złośliwego oprogramowania.

Logowanie po incydencie. Niebezpiecznik w poradniku po przejęciu konta zalecał otworzyć tryb incognito, upewniając się, że nie działa żaden z zainstalowanych dodatków, i dopiero wtedy się logować ^[5]. Chodzi o odcięcie rozszerzeń, które mogły przyczynić się do przejęcia konta.

Cudzy komputer. Logowanie do panelu WordPressa na komputerze współdzielonym zostawia w zwykłym oknie ciasteczka uwierzytelniające. Po zamknięciu wszystkich okien incognito przeglądarka je usuwa ^[1], więc kolejna osoba nie przejmie sesji z tego samego urządzenia. Dokumentacja WordPressa wyjaśnia, że ciasteczko uwierzytelniające zawiera tylko 4 znaki skrótu hasła, a po zmianie hasła przestaje być ważne ^[6]. Zmiana hasła jest więc skutecznym sposobem unieważnienia sesji pozostawionej na obcym sprzęcie.

Ograniczenia

Tryb incognito nie chroni przed złośliwym oprogramowaniem na komputerze ani przed phishingiem: hasło wpisane na fałszywej stronie trafia do przestępcy tak samo jak w zwykłym oknie. Nie ukrywa też aktywności przed operatorem sieci ^[1]. Chrome zaznacza, że brak automatycznego logowania do kont nie oznacza, że strony nie mogą śledzić użytkownika ^[1]. Blokadę ciasteczek zewnętrznych można przy tym wyłączyć dla pojedynczej witryny ^[1], co przywraca część mechanizmów śledzących.

Ślady mogą zostać także poza przeglądarką. W 2016 roku Sekurak opisał przypadek, w którym pamięć bufora ramki karty graficznej po zamknięciu okna incognito w Chrome na macOS nie została wyczyszczona i obraz strony pojawił się podczas uruchamiania gry ^[4]. NVIDIA wskazała jako przyczynę zarządzanie pamięcią w OS X ^[4].

Historia i przykłady

W 2020 roku w Kalifornii złożono pozew zbiorowy przeciwko Google, w którym zarzucono firmie zbieranie danych o przeglądaniu także wtedy, gdy użytkownicy korzystali z trybu incognito ^[3]. Według pozwu dane miały trafiać do Google przez Google Analytics, Google Ad Manager i wtyczki na stronach ^[3]. Powodowie domagali się co najmniej 5 mld dolarów ^[3]. 26 grudnia 2023 roku strony zawarły wstępną ugodę, a Sekurak opisał sprawę 3 stycznia 2024 roku ^[3]. Sprawa dobrze ilustruje granicę tego trybu: usuwa dane z urządzenia, ale nie decyduje o tym, co zbierają serwisy po drugiej stronie.