Wygaśnięcie domeny

Wygaśnięcie domeny to parametr monitoringu stron internetowych, który sprawdza, ile dni zostało do końca opłaconego okresu rejestracji nazwy domeny. Odczyt pochodzi z danych rejestracyjnych publikowanych przez rejestr: z protokołu RDAP albo, dla części domen krajowych, z usługi WHOIS. Pomiar kończy się liczbą dni, stwierdzeniem, że nazwy nie ma w rejestrze, albo brakiem odpowiedzi. W odpowiedzi RDAP termin wskazuje zdarzenie expiration, zdefiniowane jako chwila, w której obiekt został albo zostanie usunięty z rejestru ^[1].

Jak działa

Klient RDAP najpierw ustala, który serwer jest właściwy dla domeny. Służy do tego plik startowy IANA (ang. bootstrap): obiekt JSON z tablicą services, w której każdy element łączy listę domen najwyższego poziomu z listą adresów usług RDAP ^[2]. Klient dopasowuje nazwę etykieta po etykiecie, od prawej, i wybiera najdłuższe dopasowanie ^[2]. Do adresu usługi dokleja segment domain/ z nazwą, na przykład zapytanie o a.b.example.com trafia pod …/domain/a.b.example.com ^[2]. Gdy dla domeny najwyższego poziomu nie ma wpisu, klient powinien zgłosić użytkownikowi błąd ^[2].

Odpowiedź serwera jest dokumentem JSON typu application/rdap+json ^[3]. Daty cyklu życia leżą w tablicy events: każde zdarzenie ma wymagane pola eventAction i eventDate ^[1]. Rejestr wartości zdarzeń obejmuje m.in. registration (pierwsza rejestracja), last changed i expiration ^[1]. Osobna tablica status opisuje stan obiektu, np. active albo pending delete ^[1].

RYS. 1.1Odczyt daty wygaśnięcia przez RDAP

Kod HTTP ma tu znaczenie rozstrzygające. Pusty wynik zapytania serwer zgłasza kodem 404 ^[3]. Odmowę z powodu limitu zapytań sygnalizuje kodem 429, a klient powinien wtedy zwolnić i uszanować nagłówek Retry-After ^[3]. Odpowiedź 429 nie mówi więc nic o stanie domeny.

WHOIS jest starszym protokołem tekstowym: klient łączy się z portem TCP 43, wysyła zapytanie zakończone znakami CR i LF, a serwer zamyka połączenie po wysłaniu odpowiedzi ^[4]. Protokół nie ma mechanizmu wskazania kodowania znaków ani kontroli dostępu, integralności i poufności ^[4].

Standardy i specyfikacje

• RFC 9083 definiuje odpowiedzi RDAP, w tym zdarzenia events i wartości status ^[1].
• RFC 9224 opisuje pliki startowe IANA i dopasowanie nazwy do serwera ^[2].
• RFC 7480 ustala użycie HTTP w RDAP: kody 404 i 429 oraz typ application/rdap+json ^[3].
• RFC 3912 opisuje WHOIS na porcie 43 ^[4].
• ICANN ogłosiło, że od 28 stycznia 2025 r. RDAP jest rozstrzygającym źródłem danych rejestracyjnych domen gTLD w miejsce wygaszanych usług WHOIS ^[5].

Zagrożenia i skutki

Etapy po dacie wygaśnięcia w gTLD. Umowa rejestru .org opisuje typowy przebieg. Nieodnowiona rejestracja jest automatycznie odnawiana przez system pierwszego dnia po dacie wygaśnięcia; okres Auto-Renew Grace Period trwa tam 45 dni kalendarzowych ^[6]. ICANN opisuje autoRenewPeriod jako okres łaski po wygaśnięciu rejestracji, którą rejestr sam przedłużył ^[7]. Usunięta nazwa trafia na 30 dni w stan REDEMPTIONPERIOD i nie jest wtedy umieszczana w pliku strefy ^[6]. Nieprzywrócona przechodzi w PENDING DELETE, a po pięciu dniach zostaje usunięta z bazy rejestru ^{[6] [7]}. Badacze z Northeastern University zauważają, że rejestratorzy zwykle usuwają nazwę tuż przed końcem 45-dniowego okresu, żeby nie ponosić opłaty rejestru ^[10].

RYS. 1.2Domena gTLD po dacie wygaśnięcia

Domeny .pl. Według komunikatu rejestru domena, której okres rozliczeniowy się skończył, przestaje działać i przechodzi w stan BLOCKED na 30 dni; w tym czasie abonent może jeszcze ją odnowić, a bez odnowienia umowa zostaje rozwiązana, a nazwa wraca do puli wolnych ^[8].

Domeny .eu. Usunięta nazwa, także z powodu nieopłacenia odnowienia, trafia na 40 dni do kwarantanny ^[9]. Strony i adresy e-mail w tej domenie przestają działać, a po kwarantannie nazwę może zarejestrować ktokolwiek ^[9].

Przejęcie wygasłej nazwy. Usunięte nazwy przechwytują wyspecjalizowane usługi drop catching, które rejestrują je w chwili zwolnienia ^[10]. Część rejestratorów sprzedaje wygasłe domeny klientów jeszcze w okresie Auto-Renew Grace; taka nazwa zachowuje pierwotną datę utworzenia, więc zmiana właściciela jest słabo widoczna ^[10]. Nazwa przechwycona po usunięciu wygląda z kolei jak nowo zarejestrowana ^[10]. Autorzy przytaczają prace o przejmowaniu zasobów chronionych adresami e-mail w wygasłej domenie i o stronach, które nadal ładują JavaScript z wygasłych domen, co pozwala nowemu właścicielowi wstrzyknąć kod ^[10].

Przykłady

Z badania z 2017 r.: 10% usuniętych domen .com rejestrowano ponownie tego samego dnia, w którym usunięto poprzednią rejestrację, a w strefie .org ponad połowa ponownych rejestracji z dnia usunięcia przypadała na 30 sekund ^[10]. Dziennie usuwano wtedy ponad 75 tys. domen w samej strefie .com ^[10].

Obserwacja	Odpowiedź	Znaczenie
Data w przyszłości	RDAP 200, zdarzenie expiration [1]	rejestracja opłacona do tej daty
Data minęła, nazwa w rejestrze	stan okresu łaski [7]	odnowienie jeszcze możliwe
Brak nazwy	RDAP 404 [3]	nazwa niezarejestrowana albo już usunięta [6]
Odmowa	RDAP 429 [3]	limit zapytań, stan domeny nieznany
Brak wpisu TLD	bootstrap bez dopasowania [2]	rejestr bez usługi RDAP w pliku IANA
Domena .pl po okresie rozliczeniowym	stan BLOCKED [8]	30 dni na odnowienie
Domena .eu usunięta	kwarantanna [9]	40 dni na reaktywację