blokada ekranu

Blokada ekranu to wymóg podania PIN-u, hasła albo cechy biometrycznej przy każdym wybudzeniu urządzenia lub po okresie bezczynności. Chroni przed kimś, kto ma fizyczny dostęp do sprzętu: znalazcą zgubionego telefonu, złodziejem laptopa, współpracownikiem przy pozostawionym biurku. Rządowy poradnik o urządzeniach mobilnych zaleca ustawienie trudnego do odgadnięcia hasła albo korzystanie z czytnika odcisku palca ^[1]. We współczesnych systemach blokada jest też warunkiem, by szyfrowanie urządzenia faktycznie chroniło dane.

Jak działa

Blokada ma dwie warstwy. Pierwsza to ekran, który zasłania sesję użytkownika i wymaga uwierzytelnienia. Druga, ważniejsza, to powiązanie sekretu z kluczami szyfrującymi. Apple podaje, że ustawienie kodu lub hasła urządzenia automatycznie włącza mechanizm Data Protection ^[2]. Kod jest powiązany z unikalnym identyfikatorem sprzętu, więc próby odgadnięcia muszą być wykonywane na atakowanym urządzeniu, a każda trwa około 80 milisekund ^[2]. To przykład funkcji KDF celowo spowalniającej atak siłowy (brute-force).

Android stosuje szyfrowanie na poziomie plików z dwoma rodzajami pamięci. Pamięć Credential Encrypted jest domyślnym miejscem danych i jest dostępna dopiero po odblokowaniu urządzenia przez użytkownika ^[3]. Pamięć Device Encrypted jest dostępna także przed pierwszym odblokowaniem, w trybie Direct Boot ^[3]. Kolejność zdarzeń przy włączaniu telefonu pokazuje schemat poniżej.

RYS. 1Odblokowanie a dostęp do danych

Rodzaje

Metody odblokowania różnią się odpornością na odgadnięcie i wygodą. Uwierzytelnianie biometryczne jest wygodniejsze od wpisywania kodu; w iOS to ustawienie kodu lub hasła włącza Data Protection ^[2].

W Windows czas automatycznej blokady ustawia zasada „Interactive logon: Machine inactivity limit”. Wartość podaje się w sekundach, od 0 do 599 940, a zero albo brak wartości oznacza, że sesja nigdy nie zablokuje się sama ^[4]. Na komputerach klienckich zasada jest domyślnie wyłączona ^[4]. Gdy zasada jest ustawiona, urządzenie blokuje się nie tylko po przekroczeniu limitu, ale też po włączeniu wygaszacza ekranu albo wyłączeniu wyświetlacza przez ustawienia zasilania ^[4]. Zmiana zasady wymaga ponownego uruchomienia komputera ^[4].

W WordPressie

Blokada ekranu nie jest funkcją WordPressa, ale bezpośrednio chroni dostęp do panelu. Przeglądarka na telefonie albo laptopie administratora przechowuje ciasteczka zalogowania, więc odblokowane urządzenie oznacza otwarty panel bez podawania hasła. Kto przejmie niezablokowany sprzęt, przejmuje też aktywny token sesyjny, co w skutkach przypomina przejęcie sesji (session hijacking).

• Wylogowanie zdalne. Ekran profilu w panelu ma przycisk „Log Out Everywhere Else”, który wylogowuje z innych urządzeń, na przykład z telefonu albo publicznego komputera ^[6]. Po zgubieniu urządzenia warto go użyć z innego komputera i zmienić hasło.
• Aplikacje mobilne. Aplikacja do zarządzania stroną zainstalowana na telefonie może korzystać z osobnego hasła, co opisuje hasło hasła aplikacji (application passwords); takie hasło da się unieważnić bez zmiany głównego.
• Drugi składnik. Skonfigurowane uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA) nie pomoże, gdy sesja jest już otwarta, dlatego blokada i krótka ważność sesji uzupełniają się.

Zagrożenia i skutki

NIST zakłada, że urządzenia używane poza siedzibą firmy są szczególnie narażone na zgubienie lub kradzież i trafią do osób, które spróbują odzyskać z nich dane albo użyć ich do wejścia do sieci organizacji ^[7]. Bez blokady nawet najlepsze szyfrowanie nie działa, bo dane są odszyfrowane dla każdego, kto trzyma sprzęt w ręku. Przeciw ponownemu użyciu przejętego urządzenia do logowania w systemach firmy NIST jako podstawową ochronę wskazuje silne uwierzytelnianie, najlepiej wieloskładnikowe (MFA) ^[7]. Blokada ekranu jest więc pierwszą, ale nie jedyną barierą.

Microsoft opisuje zagrożenie wprost: zasada bezczynności ma zapobiegać nieuprawnionemu dostępowi, gdy użytkownik odchodzi od komputera bez ręcznego zablokowania pulpitu ^[4]. W przypadku urządzeń BYOD brak blokady na prywatnym telefonie oznacza dostęp do firmowej poczty i paneli.

Jak się bronić

• Silny sekret. Kod albo hasło, które trudno odgadnąć; poradnik gov.pl zaleca hasło trudne do odgadnięcia lub czytnik odcisku palca ^[1].
• Automatyczna blokada. Krótki czas bezczynności, szczególnie w miejscach publicznych. Microsoft zaleca dobór czasu do sposobu i miejsca używania urządzenia; w miejscu publicznym krótki czas utrudnia nieuprawniony dostęp ^[4].
• Kasowanie po nieudanych próbach. Na urządzeniach Apple można włączyć usunięcie całej zawartości po 10 kolejnych błędnych próbach wpisania kodu ^[2].
• Zarządzanie centralne. W firmie wymagania co do blokady narzuca MDM, zamiast polegać na ustawieniach każdego użytkownika.
• Szyfrowanie. NIST jako ochronę przed skutkami kradzieży wymienia szyfrowanie pamięci urządzenia albo nieprzechowywanie na nim wrażliwych danych ^[7].

Historia i przykłady

W listopadzie 2015 roku Niebezpiecznik, powołując się na raport prokuratury okręgowej Manhattanu, napisał, że na podstawie postanowienia organów ścigania Google może na niektórych urządzeniach z Androidem zdalnie wyłączyć blokadę ekranu ^[5]. Przykład pokazuje, że o skuteczności blokady decyduje nie tylko długość kodu, ale też to, czy dostawca systemu lub usługi ma mechanizm jej obejścia. Opisane wyżej mechanizmy wiążą dostęp do danych z sekretem użytkownika: w iOS kod włącza Data Protection ^[2], a w Androidzie pamięć Credential Encrypted jest dostępna dopiero po odblokowaniu ^[3].