zgłoszenie podejrzanego SMS-a na numer 8080 / zgłoszenie incydentu (incydent.cert.pl)

Zgłoszenie podejrzanego SMS-a na numer 8080 i zgłoszenie incydentu przez formularz incydent.cert.pl to dwie podstawowe drogi przekazania zagrożenia do zespołu CERT Polska. Numer 8080 służy do wiadomości tekstowych: podejrzany SMS przekazuje się na ten numer funkcją „przekaż” lub „udostępnij” ^[1]. Podejrzane e-maile i strony zgłasza się na adres cert@cert.pl albo formularzem na incydent.cert.pl ^[1]. Oba kanały zasilają działania, dzięki którym CERT Polska blokuje kampanie smishing i phishing.

Jak działa numer 8080

Numer ma umocowanie w ustawie z 28 lipca 2023 roku o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej. CSIRT NASK przyjmuje pod numerem skróconym 8080 zgłoszenia wiadomości, co do których istnieje podejrzenie smishingu, a operatorzy muszą zapewnić bezpłatne korzystanie z tego numeru ^[2]. Ustawa definiuje smishing jako SMS, w którym nadawca podszywa się pod inny podmiot, by nakłonić odbiorcę między innymi do przekazania danych, otwarcia strony lub instalacji oprogramowania ^[2].

Na podstawie zgłoszeń CSIRT NASK monitoruje smishing i tworzy tak zwany wzorzec wiadomości, który przez wspólny system trafia do operatorów ^[2]. Operator po otrzymaniu wzorca niezwłocznie blokuje SMS-y o zgodnej treści ^[2]. Wzorzec jest publikowany na stronie CSIRT NASK nie wcześniej niż 14 i nie później niż 21 dni od przekazania go operatorowi ^[2]. Niezależnie od wzorców operator może sam blokować SMS-y noszące znamiona smishingu, rozpoznane przez system automatycznej identyfikacji, a także MMS-y, w których nadawca podszywa się pod inny podmiot ^[2].

Uzupełnieniem jest wykaz nadpisów podmiotów publicznych, czyli nazw nadawcy SMS zastrzeżonych dla urzędów i ich mylących wariantów, prowadzony przez CSIRT NASK ^[2]. Operator blokuje SMS z takim nadpisem, jeśli nie wysłał go uprawniony integrator, oraz SMS podpisany wariantem nazwy z wykazu; robi to najpóźniej 3 dni po wpisie ^[2]. Dzięki temu wiadomość podpisana nazwą urzędu jest trudniejsza do podrobienia, choć zgłaszanie pozostałych podejrzanych SMS-ów nadal ma sens. Adresy stron ze zgłoszonych wiadomości mogą trafić na listę ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami ^[6].

RYS. 1Droga SMS-a zgłoszonego na 8080

Jak zgłosić SMS

Gov.pl podaje kilka zasad, które decydują o przydatności zgłoszenia ^[1]:

• przekaż całą wiadomość w oryginalnej formie, bez wycinania odnośnika ani treści;
• jeśli telefon nie pozwala przekazać SMS-a, skopiuj jego treść i wyślij ją na 8080;
• zgłaszać można SMS-y z linkiem do potencjalnie niebezpiecznej strony i SMS-y bez linku;
• z jednego numeru można zgłosić najwyżej 3 wiadomości w ciągu 4 godzin;
• wysłanie jest bezpłatne, a poza granicami Polski koszt zależy od taryfy operatora.

Zgłaszać warto zwłaszcza wiadomości, które prowadzą do fałszywej bramki płatności albo podszywają się pod kuriera, urząd lub bank. Nie należy natomiast mylić ich z oficjalnymi ostrzeżeniami państwowymi, takimi jak Alert RCB.

Kanały zgłoszeń

Wybór kanału zależy od tego, co zgłaszamy i kim jest zgłaszający. CERT Polska wskazuje system S46 jako główny kanał dla podmiotów kluczowych i ważnych, formularz incydent.cert.pl dla pozostałych osób i organizacji oraz numer 8080 dla podejrzanych SMS-ów ^[3].

Funkcję zgłaszania w aplikacji mObywatel NASK wymienia obok formularza i numeru 8080 ^[4]. Samą stronę phishingową można też zgłosić formularzem pod adresem incydent.cert.pl/phishing ^[6].

W WordPressie

Właściciel strony na WordPressie korzysta z tych kanałów w dwóch sytuacjach. Pierwsza to strona podszywająca się pod jego sklep lub firmę, na przykład kopia strony logowania albo formularza płatności pod podobną domeną. Taką domenę może zgłosić każdy, a CSIRT NASK wpisuje ją na listę ostrzeżeń z własnej inicjatywy albo po zgłoszeniu ^[2]. Druga to incydent na własnej stronie, taki jak włamanie, złośliwe przekierowanie odwiedzających albo phishing umieszczony w katalogach witryny. Zgłoszenie do CERT Polska jest wtedy elementem, który obejmuje reagowanie na incydenty, a nie jego zastąpieniem.

Zgłoszenie do CERT Polska nie wyczerpuje obowiązków prawnych. Jeśli incydent dotyczy danych osobowych klientów, osobnym obowiązkiem wobec Prezesa UODO jest zgłoszenie naruszenia ochrony danych. Podmioty objęte ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa mają własne terminy, które opisuje hasło obowiązek zgłaszania incydentów: wczesne ostrzeżenie najpóźniej w 24 godziny od wykrycia, pełne zgłoszenie najpóźniej w 72 godziny i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca ^[3]. Wymagają one podania między innymi momentu wykrycia, wpływu na usługi, liczby dotkniętych użytkowników i wskaźników kompromitacji ^[3].

Historia i skala

Numer 8080 działa od 22 listopada 2023 roku ^[1]. Sekurak tego dnia opisał go jako łatwy do zapamiętania numer CERT Polska do zgłaszania podejrzanych wiadomości i przypomniał, że formularz incydent.cert.pl działał już wcześniej ^[5]. Ustawę, która nadała numerowi podstawę prawną, ogłoszono 25 sierpnia 2023 roku ^[2].

NASK podsumował w maju 2025 roku rok 2024: dzięki zgłoszeniom przez formularz i numer 8080 zespół przeanalizował ponad 600 tysięcy zgłoszeń i wpisał na listę ostrzeżeń 92,6 tysiąca szkodliwych domen ^[4]. Według tego samego komunikatu do odbiorców nie trafiło niemal 1,5 miliona szkodliwych SMS-ów, a zespół otrzymywał średnio około 50 tysięcy zgłoszeń miesięcznie ^[4]. Numer i formularz obsługuje CERT Polska, zespół realizujący zadania CSIRT NASK, jednego z krajowych zespołów typu CSIRT.