ARK. 1Słownik pojęćSOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie
dezinformacja
Celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści, prowadzone jako zorganizowana kampania (fałszywe konta, podszywanie się pod instytucje, przejęte serwisy), a gdy stoi za nim obce państwo — opisywane w nomenklaturze unijnej skrótem FIMI.
TAB. 1Nazwapo polsku
| Po angielsku | disinformation / FIMI (zagraniczne manipulacje informacyjne) |
|---|---|
| Po polsku | dezinformacja |
| Którą formą pisać | po polsku Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie. |
| Inne formy | kampania dezinformacyjna · operacja wpływu · manipulacja informacyjna |
| Odmiana | ta dezinformacja, tej dezinformacji, tę dezinformację, o dezinformacji; przym. dezinformacyjny, dezinformacyjna, dezinformacyjne |
TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd
| Prasa branżowa | niebezpiecznik używa słowa „dezinformacja” w tytułach i jako tagu („Uwaga na dezinformację! Podszywają się pod MON”, „Ukraina, »cyberwojna«, Anonymous i dezinformacja”) — termin jest w pełni zadomowiony. |
|---|---|
| Urząd i ustawa | NASK (Państwowy Instytut Badawczy) definiuje: „Celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści w celu uzyskania korzyści” i publikuje raporty o propagandzie i dezinformacji wobec Polski. |
TAB. 3Źródła3
| Forma | Cytat | Skąd |
|---|---|---|
| PL | „Dezinformacja — Celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści w celu uzyskania korzyści. (karta tematu „Dezinformacja” na nask.pl; zdanie zweryfikowane dosłownie powtórnym pobraniem)” | nask.pl |
| PL | „Uwaga na dezinformację! Podszywają się pod MON” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Raport bada skalę współpracy informacyjnej Chin i Rosji oraz analizuje, w jaki sposób propaganda i dezinformacja kształtują przekaz o Polsce.” | nask.pl |
TAB. 4Obok w tej dziedzinie6
| czas przebywania atakującego w sieci | dwell time | Liczba dni, jakie upływają od kompromitacji środowiska do wykrycia obecności napastnika (liczona do wykrycia, nie do usunięcia napastnika). |
| DBIR | Data Breach Investigations Report (DBIR) | Coroczny raport Verizon o naruszeniach bezpieczeństwa, oparty na tysiącach przeanalizowanych incydentów zapisanych w słowniku VERIS. Najczęściej cytowane źródło statystyk o tym, jak dochodzi do włamań, kto za nimi stoi i ile trwa ich wykrycie. |
| detection engineering | detection engineering | Dyscyplina projektowania, testowania i utrzymywania reguł wykrywania jak kodu — z wersjonowaniem, pomiarem skuteczności i mapowaniem pokrycia na MITRE ATT&CK. |
| discovery method | discovery method | Kto albo co jako pierwsze zauważyło incydent: własny monitoring, partner (dostawca usługi, hosting), klient, wyszukiwarka, policja, a nawet sam sprawca. W VERIS pole discovery_method z gałęziami internal, partner i external; mówi wiele o tym, czy organizacja umie wykrywać ataki sama. |
| dostęp just-in-time | just-in-time access (JIT) | Nadawanie uprawnień (np. administratora serwera, konta w chmurze, dostępu do portu SSH/RDP) tylko na czas konkretnego zadania, z automatycznym odebraniem po upływie limitu, zamiast stałych kont uprzywilejowanych. W WordPressie odpowiada temu tymczasowe konto administratora dla serwisanta, które samo wygasa. |
| dostęp warunkowy | conditional access | Zasady, które przy każdym logowaniu oceniają kontekst — kto, skąd, z jakiego urządzenia, z jakim ryzykiem — i na tej podstawie wpuszczają, żądają MFA albo blokują. Najbardziej znane jako Conditional Access w Microsoft Entra ID (Microsoft 365); podobną logikę dla panelu WordPressa dają reguły WAF i wtyczki ograniczające logowanie np. do krajów lub adresów IP. |
TAB. 5