Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.

TAB. 0Filtry37 z 368 haseł

Wszystkie dziedziny Strony WWW, WordPress i hosting 37 Podatności i klasy błędów 39 Ataki i socjotechnika 38 Złośliwe oprogramowanie 35 Sieć i infrastruktura obronna 39 SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37 Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39 Prawo, zgodność i ryzyko 42 Realia polskie: instytucje i oszustwa 11 Ludzie, role i higiena cyfrowa 36 Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4 Mobile, IoT i OT/ICS 7 Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4

Każdy werdykt po polsku 120 obie formy 76 po angielsku 105 bez tłumaczenia 67

TAB. 1SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie37 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
broker początkowego dostępu	initial access broker	obie formy	Przestępca wyspecjalizowany w zdobywaniu i odsprzedaży dostępu do już skompromitowanych sieci — sam zwykle nie prowadzi ataku końcowego, tylko sprzedaje wejście, najczęściej grupom ransomware.
chain of custody	chain of custody	po angielsku	Udokumentowana, nieprzerwana historia tego, kto, kiedy i w jakim celu miał dostęp do zabezpieczonego materiału dowodowego.
CSIRT	computer security incident response team (CSIRT)	bez tłumaczenia	Zespół powołany do przyjmowania zgłoszeń i obsługi incydentów bezpieczeństwa w obrębie określonej społeczności; w Polsce poziom krajowy tworzą CSIRT NASK, CSIRT GOV i CSIRT MON.
Cyber Kill Chain	cyber kill chain	po angielsku	Model Lockheed Martin dzielący atak na siedem następujących po sobie etapów — od rozpoznania po działania na celu — wskazujący, w którym miejscu obrońca może atak przerwać.
czas przebywania atakującego w sieci	dwell time	obie formy	Liczba dni, jakie upływają od kompromitacji środowiska do wykrycia obecności napastnika (liczona do wykrycia, nie do usunięcia napastnika).
detection engineering	detection engineering	po angielsku	Dyscyplina projektowania, testowania i utrzymywania reguł wykrywania jak kodu — z wersjonowaniem, pomiarem skuteczności i mapowaniem pokrycia na MITRE ATT&CK.
dezinformacja	disinformation / FIMI (zagraniczne manipulacje informacyjne)	po polsku	Celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści, prowadzone jako zorganizowana kampania (fałszywe konta, podszywanie się pod instytucje, przejęte serwisy), a gdy stoi za nim obce państwo — opisywane w nomenklaturze unijnej skrótem FIMI.
EDR (Endpoint Detection and Response)	endpoint detection and response (EDR)	bez tłumaczenia	Oprogramowanie agentowe instalowane na stacjach roboczych i serwerach (punktach końcowych), które rejestruje szczegółową telemetrię systemu, wykrywa działania napastnika i pozwala zdalnie zareagować, np. odciąć host od sieci.
fałszywy alarm	false positive	obie formy	Zdarzenie oznaczone przez system detekcji jako złośliwe, które po weryfikacji okazuje się legalną aktywnością.
informatyka śledcza	digital forensics	po polsku	Zabezpieczanie i analiza cyfrowych śladów — dysków, pamięci operacyjnej, logów — w sposób pozwalający odtworzyć przebieg zdarzenia i zachować wartość dowodową ustaleń.
MDR (Managed Detection and Response)	managed detection and response (MDR)	bez tłumaczenia	Usługa zewnętrznego dostawcy, który w imieniu klienta prowadzi całodobowe monitorowanie i reagowanie na incydenty, opierając się na własnych analitykach i narzędziach klasy EDR/XDR.
MITRE ATT&CK	MITRE ATT&CK	bez tłumaczenia	Publiczna baza wiedzy organizacji MITRE, katalogująca zaobserwowane w praktyce taktyki i techniki napastników; służy jako wspólny język opisu ich zachowań i miara pokrycia detekcji.
monitoring dark webu	dark web monitoring	obie formy	Śledzenie forów przestępczych, rynków i witryn wycieków w celu wczesnego wykrycia wykradzionych danych, dostępów lub przygotowań do ataku na organizację.
MTTD	mean time to detect (MTTD)	bez tłumaczenia	Uśredniony czas od wystąpienia złośliwej aktywności do jej wykrycia, stosowany jako miara skuteczności detekcji SOC.
MTTR	mean time to respond (MTTR)	bez tłumaczenia	Uśredniony czas od wykrycia incydentu do jego opanowania lub zamknięcia, stosowany jako miara sprawności zespołu reagowania.
opanowanie incydentu	containment	po polsku	Etap reagowania polegający na powstrzymaniu rozprzestrzeniania się incydentu — izolacji hostów, zablokowaniu kont, odcięciu komunikacji — zanim zagrożenie zostanie trwale usunięte.
playbook	playbook	po angielsku	Spisany scenariusz obsługi konkretnego typu incydentu, określający kolejne kroki, punkty decyzyjne i osoby odpowiedzialne.
post-incident review	post-incident review	po angielsku	Podsumowanie przeprowadzane po zamknięciu incydentu, którego celem jest ustalenie przyczyn i luk w obronie oraz przekucie ich w konkretne zmiany, a nie wskazanie winnych.
przywrócenie działania	recovery	po polsku	Etap reagowania polegający na przywróceniu systemów do normalnej pracy i potwierdzeniu — pod wzmożonym monitoringiem — że napastnik nie odzyskał dostępu.
reagowanie na incydenty	incident response	po polsku	Zorganizowany proces obsługi incydentu bezpieczeństwa: od wykrycia i analizy, przez opanowanie i usunięcie zagrożenia, po przywrócenie działania i wyciągnięcie wniosków.
retencja logów	log retention	po polsku	Polityka określająca, jak długo i w jakiej postaci przechowywane są logi — od niej zależy, czy incydent sprzed miesięcy da się jeszcze odtworzyć.
SIEM (Security Information and Event Management)	security information and event management (SIEM)	bez tłumaczenia	System, który zbiera i normalizuje logi oraz zdarzenia z wielu źródeł, koreluje je regułami i generuje z nich alerty dla analityków.
SOAR (Security Orchestration, Automation and Response)	security orchestration, automation and response (SOAR)	bez tłumaczenia	Warstwa automatyzacji pracy SOC, która wykonuje powtarzalne kroki obsługi alertu według zdefiniowanego playbooka i spina ze sobą pozostałe narzędzia bezpieczeństwa.
SOC (Security Operations Center)	security operations center (SOC)	bez tłumaczenia	Wydzielony zespół wraz z narzędziami i procedurami, który w trybie ciągłym monitoruje zdarzenia bezpieczeństwa w infrastrukturze organizacji, wykrywa incydenty i uruchamia reakcję.
STIX/TAXII	STIX/TAXII	bez tłumaczenia	Para standardów OASIS do wymiany informacji o zagrożeniach: STIX definiuje ustrukturyzowany format opisu zagrożeń (obiekty, relacje, wskaźniki), a TAXII — protokół warstwy aplikacji (nad HTTPS) do przesyłania takich danych między organizacjami.
tabletop exercise	tabletop exercise	po angielsku	Ćwiczenie prowadzone „przy stole", podczas którego zespół omawia krok po kroku reakcję na hipotetyczny scenariusz incydentu — testuje decyzje, role i procedury, a nie systemy; nie wykonuje się przy nim żadnych działań na żywej infrastrukturze.
taktyki, techniki i procedury (TTP)	tactics, techniques and procedures (TTP)	obie formy	Trójwarstwowy opis zachowania napastnika: taktyka to jego cel na danym etapie ataku, technika — sposób osiągnięcia tego celu, a procedura — konkretna implementacja stosowana przez daną grupę.
threat actor	threat actor	po angielsku	Osoba, grupa lub organizacja stojąca za wrogim działaniem wobec systemów — od pojedynczego przestępcy po strukturę sponsorowaną przez państwo; termin parasolowy z modeli threat intelligence, obejmujący także sprawców nieatakujących bezpośrednio (np. brokerów dostępu, dostawców infrastruktury).
threat hunting (polowanie na zagrożenia)	threat hunting	obie formy	Aktywne, prowadzone przez analityka poszukiwanie śladów napastnika w danych telemetrycznych, wychodzące od hipotezy, a nie od alertu wygenerowanego przez system.
threat intelligence	threat intelligence	po angielsku	Przetworzona i osadzona w kontekście wiedza o napastnikach, ich metodach i infrastrukturze, służąca do podejmowania decyzji obronnych.
triaż	triage	obie formy	Wstępna ocena napływających alertów rozstrzygająca, które z nich są fałszywe, a które wymagają pogłębionej analizy i z jakim priorytetem.
UEBA	user and entity behavior analytics (UEBA)	bez tłumaczenia	Analityka wykrywająca zagrożenia przez wychwytywanie odstępstw od wyuczonego wzorca zachowania użytkownika lub innego podmiotu (konta serwisowego, hosta, urządzenia), zamiast dopasowania do znanej sygnatury.
usunięcie zagrożenia	eradication	po polsku	Etap reagowania polegający na trwałym usunięciu zagrożenia ze środowiska: narzędzi napastnika, jego kont i mechanizmów utrzymania dostępu oraz wykorzystanej podatności.
wskaźnik kompromitacji (IoC)	indicator of compromise (IoC)	obie formy	Techniczny ślad świadczący o naruszeniu — np. skrót kryptograficzny (hash) pliku, adres IP, nazwa domeny czy klucz rejestru — używany do wykrywania włamania i przeszukiwania środowiska.
XDR (Extended Detection and Response)	extended detection and response (XDR)	bez tłumaczenia	Rozwinięcie EDR, które łączy i koreluje sygnały z wielu warstw naraz — punktów końcowych, sieci, chmury i tożsamości — w jeden obraz incydentu.
zgłoszenie naruszenia ochrony danych	breach notification	po polsku	Prawny obowiązek powiadomienia o naruszeniu. W RODO są to dwa odrębne obowiązki: zgłoszenie naruszenia ochrony danych osobowych Prezesowi UODO w ciągu 72 godzin (art. 33) oraz — gdy ryzyko dla osób jest wysokie — zawiadomienie samych osób, których dane dotyczą, bez zbędnej zwłoki (art. 34). W reżimie NIS2 i ustawy o KSC odpowiednikiem jest zgłoszenie incydentu poważnego do właściwego CSIRT.
zmęczenie alertami	alert fatigue	obie formy	Spadek czujności analityków wywołany nadmiarem alertów, w większości fałszywych, prowadzący do przeoczenia zdarzeń naprawdę istotnych.

po polsku: Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Hasło: Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
Co znaczy: Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.