ARK. 1Słownik pojęćRealia polskie: instytucje i oszustwa
oszustwo na OLX / Vinted (fałszywy sklep internetowy)
Oszustwo handlowe w internecie, w którym sprawca podszywa się pod kupującego lub sprzedającego na platformie ogłoszeniowej albo prowadzi sklep-widmo, by pod pretekstem „odbioru pieniędzy” lub okazyjnego zakupu przejąć dane karty i środki ofiary.
TAB. 1Nazwapo polsku
| Po angielsku | marketplace / fake online shop scam |
|---|---|
| Po polsku | oszustwo na OLX / Vinted (fałszywy sklep internetowy) |
| Którą formą pisać | po polsku Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie. |
| Inne formy | fałszywy sklep internetowy · oszustwo na kupującego · sklep-widmo · przekręt na OLX |
| Odmiana | człon opisowy odmienia się normalnie: oszustwa na OLX, fałszywego sklepu internetowego; nazwy platform (OLX, Vinted, Allegro Lokalnie) w praktyce nieodmienne |
TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd
| Prasa branżowa | Niebezpiecznik pisze wyłącznie po polsku i opisowo: „oszustwo na OLX”, „fałszywy sklep internetowy”, „przekręty na fałszywy Dotpay na OLX”, „fałszywe strony sklepów”. Sekurak używa tego samego, ale wtrąca „scam” („Nowy stary scam…”, „Vinted scam”) oraz „spoofing SMS-ów przy oszustwach na OLX”. |
|---|
TAB. 3Źródła5
| Forma | Cytat | Skąd |
|---|---|---|
| PL | „Jak rozpoznać fałszywy sklep internetowy?” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Co czuje ofiara oszustwa na OLX?” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Przekręty na fałszywy Dotpay trwają w najlepsze na OLX…” | niebezpiecznik.pl |
| PL (EN) | „Nowy stary scam, czyli co możemy zobaczyć wystawiając na OLX ogłoszenie bez numeru telefonu” | sekurak.pl |
| PL | „Przestępcy stosują spoofing SMSów przy oszustwach na OLX. Podszywają się pod InPost czy pod sam OLX” | sekurak.pl |
TAB. 4Obok w tej dziedzinie6
| lista ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami | CERT Polska warning list | Prowadzony przez CSIRT NASK publiczny wykaz domen, których podstawowym celem jest wprowadzenie użytkowników w błąd i wyłudzenie ich danych, wykorzystywany do blokowania dostępu do tych stron. |
| mObywatel / Profil Zaufany (mDowód) | mObywatel / Profil Zaufany (Polish digital identity) | Dwa polskie narzędzia tożsamości cyfrowej: mObywatel to rządowa aplikacja mobilna z dokumentami elektronicznymi (m.in. mDowodem), a Profil Zaufany to bezpłatny środek identyfikacji elektronicznej służący do potwierdzania tożsamości w e-administracji i podpisywania dokumentów. |
| oszustwo na BLIK-a | BLIK scam (oszustwo „na BLIK-a”) | Oszustwo, w którym przestępca po przejęciu konta na Facebooku lub Messengerze pisze do znajomych ofiary z prośbą o pilną pożyczkę i podanie kodu BLIK albo o zatwierdzenie w aplikacji bankowej transakcji, której odbiorca nie inicjował. |
| oszustwo na policjanta / na pracownika banku | bank/police impersonation phone scam (oszustwo „na policjanta”, „na pracownika banku”) | Oszustwo telefoniczne, w którym rozmówca podszywa się pod pracownika banku, policjanta lub funkcjonariusza CBŚP, twierdzi że konto ofiary zostało zaatakowane albo że trwa tajna akcja, i pod presją czasu nakłania ją do przelania pieniędzy na tak zwane konto techniczne lub do podania danych logowania i kodów autoryzacyjnych. |
| oszustwo na wnuczka | grandparent scam (oszustwo „na wnuczka”) z klonowaniem głosu | Oszustwo telefoniczne, w którym sprawca podaje się za wnuka, syna lub inną bliską osobę w nagłej potrzebie — po wypadku, przed poręczeniem, z policją w tle — i prosi o pilne przekazanie gotówki kurierowi lub przelew, a w wariancie z ostatnich lat podszywa się dodatkowo pod głos tej osoby wygenerowany przez sztuczną inteligencję. |
| zastrzeżenie numeru PESEL | PESEL number lock | Bezpłatny wpis w państwowym rejestrze, który blokuje możliwość użycia numeru PESEL do zawarcia umowy kredytu, pożyczki czy umowy telekomunikacyjnej — instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzić zastrzeżenie przed zawarciem takiej umowy. |
TAB. 5