Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.
Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.
TAB. 0Filtry11 z 368 haseł
Wszystkie dziedzinyStrony WWW, WordPress i hosting 37Podatności i klasy błędów 39Ataki i socjotechnika 38Złośliwe oprogramowanie 35Sieć i infrastruktura obronna 39SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39Prawo, zgodność i ryzyko 42Realia polskie: instytucje i oszustwa 11Ludzie, role i higiena cyfrowa 36Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4Mobile, IoT i OT/ICS 7Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4
TAB. 1Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie11 haseł
| Hasło | Po angielsku | Używamy | Co znaczy |
|---|---|---|---|
| funkcja skrótu (hashowanie) | hashing | obie formy | Jednokierunkowe przekształcenie dowolnych danych w skrót o stałej długości, którego nie da się odwrócić i który zmienia się całkowicie przy najmniejszej zmianie wejścia, dzięki czemu służy do kontroli integralności i do przechowywania haseł. |
| infrastruktura klucza publicznego | public key infrastructure (PKI) | obie formy | Zestaw standardów, ról, procedur i narzędzi (urzędy certyfikacji, certyfikaty, listy unieważnień CRL/OCSP, polityki certyfikacji) służący do WYSTAWIANIA CERTYFIKATÓW wiążących klucze publiczne z tożsamościami i do zarządzania zaufaniem do nich w skali organizacji lub internetu. |
| kod jednorazowy | one-time password (OTP/TOTP) | obie formy | Kod ważny tylko raz i zwykle przez około 30 sekund, generowany z sekretu współdzielonego z serwerem (TOTP — z czasu, HOTP — z licznika) albo przesyłany SMS-em; mocniejszy niż samo hasło, ale nadal możliwy do wyłudzenia phishingiem. |
| kryptografia postkwantowa | post-quantum cryptography | obie formy | Algorytmy zaprojektowane tak, by opierały się atakom komputera kwantowego (m.in. standardy NIST ML-KEM i ML-DSA), wdrażane już dziś, bo ruch przechwycony obecnie może zostać odszyfrowany w przyszłości (model „harvest now, decrypt later”). |
| pieprz | pepper | obie formy | Tajna wartość wspólna dla całego systemu, dokładana do hasła przed haszowaniem (albo używana jako klucz HMAC nad hasłem) i przechowywana POZA bazą danych — w konfiguracji aplikacji, zmiennej środowiskowej lub w HSM — tak by sam wyciek bazy nie wystarczył do łamania haseł. W odróżnieniu od soli nie jest unikalna dla użytkownika i nie jest jawna; sól chroni przed tablicami tęczowymi i porównywaniem hashy, pieprz chroni przed łamaniem po wycieku samej bazy. Pieprz NIE zastępuje soli ani wolnej funkcji haszującej. |
| szyfrowanie end-to-end (E2EE) | end-to-end encryption | obie formy | Szyfrowanie, w którym klucze do odczytu mają wyłącznie urządzenia nadawcy i odbiorcy, więc pośrednik (serwer, operator usługi) przenosi treść, ale nie potrafi jej odczytać. Przeciwieństwem nie jest „brak szyfrowania", tylko szyfrowanie w transporcie (TLS), gdzie serwer usługi widzi treść. |
| urząd certyfikacji | certificate authority (CA) | obie formy | Zaufany podmiot, który weryfikuje tożsamość wnioskodawcy, wystawia certyfikaty i może je unieważnić; jego kompromitacja podważa zaufanie do wszystkich wydanych przez niego certyfikatów. |
| uwierzytelnianie dwuskładnikowe | two-factor authentication (2FA) | obie formy | Najczęstszy wariant uwierzytelniania wieloskładnikowego, w którym do hasła dokłada się dokładnie jeden drugi składnik z innej kategorii: kod jednorazowy, klucz sprzętowy lub potwierdzenie w aplikacji. |
| uwierzytelnianie wieloskładnikowe | multi-factor authentication (MFA) | obie formy | Logowanie wymagające co najmniej dwóch niezależnych składników z różnych kategorii — coś, co wiesz, coś, co masz, i coś, czym jesteś — dzięki czemu kradzież samego hasła nie wystarcza do przejęcia konta. |
| zarządzanie dostępem uprzywilejowanym (PAM) | privileged access management (PAM) | obie formy | Dyscyplina i klasa narzędzi kontrolujących konta o podwyższonych uprawnieniach — przechowywanie i rotacja haseł administracyjnych, przyznawanie dostępu tylko na czas zadania oraz nagrywanie sesji uprzywilejowanych. |
| zarządzanie tożsamością i dostępem | identity and access management (IAM) | obie formy | Procesy i narzędzia obejmujące cały cykl życia tożsamości cyfrowych i ich uprawnień — od założenia konta, przez uwierzytelnianie i zmiany ról, po odebranie dostępu przy odejściu. |
- po polsku
- Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
- obie formy
- Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
- po angielsku
- Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
- bez tłumaczenia
- Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
- Hasło
- Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
- Co znaczy
- Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.