Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.

TAB. 0Filtry11 z 368 haseł
TAB. 1Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie11 haseł
HasłoPo angielskuUżywamyCo znaczy
funkcja skrótu (hashowanie)hashingobie formyJednokierunkowe przekształcenie dowolnych danych w skrót o stałej długości, którego nie da się odwrócić i który zmienia się całkowicie przy najmniejszej zmianie wejścia, dzięki czemu służy do kontroli integralności i do przechowywania haseł.
infrastruktura klucza publicznegopublic key infrastructure (PKI)obie formyZestaw standardów, ról, procedur i narzędzi (urzędy certyfikacji, certyfikaty, listy unieważnień CRL/OCSP, polityki certyfikacji) służący do WYSTAWIANIA CERTYFIKATÓW wiążących klucze publiczne z tożsamościami i do zarządzania zaufaniem do nich w skali organizacji lub internetu.
kod jednorazowyone-time password (OTP/TOTP)obie formyKod ważny tylko raz i zwykle przez około 30 sekund, generowany z sekretu współdzielonego z serwerem (TOTP — z czasu, HOTP — z licznika) albo przesyłany SMS-em; mocniejszy niż samo hasło, ale nadal możliwy do wyłudzenia phishingiem.
kryptografia postkwantowapost-quantum cryptographyobie formyAlgorytmy zaprojektowane tak, by opierały się atakom komputera kwantowego (m.in. standardy NIST ML-KEM i ML-DSA), wdrażane już dziś, bo ruch przechwycony obecnie może zostać odszyfrowany w przyszłości (model „harvest now, decrypt later”).
pieprzpepperobie formyTajna wartość wspólna dla całego systemu, dokładana do hasła przed haszowaniem (albo używana jako klucz HMAC nad hasłem) i przechowywana POZA bazą danych — w konfiguracji aplikacji, zmiennej środowiskowej lub w HSM — tak by sam wyciek bazy nie wystarczył do łamania haseł. W odróżnieniu od soli nie jest unikalna dla użytkownika i nie jest jawna; sól chroni przed tablicami tęczowymi i porównywaniem hashy, pieprz chroni przed łamaniem po wycieku samej bazy. Pieprz NIE zastępuje soli ani wolnej funkcji haszującej.
szyfrowanie end-to-end (E2EE)end-to-end encryptionobie formySzyfrowanie, w którym klucze do odczytu mają wyłącznie urządzenia nadawcy i odbiorcy, więc pośrednik (serwer, operator usługi) przenosi treść, ale nie potrafi jej odczytać. Przeciwieństwem nie jest „brak szyfrowania", tylko szyfrowanie w transporcie (TLS), gdzie serwer usługi widzi treść.
urząd certyfikacjicertificate authority (CA)obie formyZaufany podmiot, który weryfikuje tożsamość wnioskodawcy, wystawia certyfikaty i może je unieważnić; jego kompromitacja podważa zaufanie do wszystkich wydanych przez niego certyfikatów.
uwierzytelnianie dwuskładnikowetwo-factor authentication (2FA)obie formyNajczęstszy wariant uwierzytelniania wieloskładnikowego, w którym do hasła dokłada się dokładnie jeden drugi składnik z innej kategorii: kod jednorazowy, klucz sprzętowy lub potwierdzenie w aplikacji.
uwierzytelnianie wieloskładnikowemulti-factor authentication (MFA)obie formyLogowanie wymagające co najmniej dwóch niezależnych składników z różnych kategorii — coś, co wiesz, coś, co masz, i coś, czym jesteś — dzięki czemu kradzież samego hasła nie wystarcza do przejęcia konta.
zarządzanie dostępem uprzywilejowanym (PAM)privileged access management (PAM)obie formyDyscyplina i klasa narzędzi kontrolujących konta o podwyższonych uprawnieniach — przechowywanie i rotacja haseł administracyjnych, przyznawanie dostępu tylko na czas zadania oraz nagrywanie sesji uprzywilejowanych.
zarządzanie tożsamością i dostępemidentity and access management (IAM)obie formyProcesy i narzędzia obejmujące cały cykl życia tożsamości cyfrowych i ich uprawnień — od założenia konta, przez uwierzytelnianie i zmiany ról, po odebranie dostępu przy odejściu.
po polsku
Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy
Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku
Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia
Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Hasło
Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
Co znaczy
Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Nasłuch 24/7