ARK. 1Słownik pojęćRealia polskie: instytucje i oszustwa
oszustwo na wnuczka
Oszustwo telefoniczne, w którym sprawca podaje się za wnuka, syna lub inną bliską osobę w nagłej potrzebie — po wypadku, przed poręczeniem, z policją w tle — i prosi o pilne przekazanie gotówki kurierowi lub przelew, a w wariancie z ostatnich lat podszywa się dodatkowo pod głos tej osoby wygenerowany przez sztuczną inteligencję.
TAB. 1Nazwapo polsku
| Po angielsku | grandparent scam (oszustwo „na wnuczka”) z klonowaniem głosu |
|---|---|
| Po polsku | oszustwo na wnuczka |
| Którą formą pisać | po polsku Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie. |
| Inne formy | metoda na wnuczka · oszustwo na wnuczka z użyciem AI · deepfake głosowy (wariant) · oszustwo na wnuczka / na policję |
| Odmiana | Konstrukcja 'na + biernik', często w cudzysłowie: metoda „na wnuczka”, oszustwo „na wnuczka”, oszuści „na wnuczka”. Nazwa metody nieodmienna; warianty rodzinne: „na wnuczka”, „na policjanta”, „na kuriera”. |
TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd
| Prasa branżowa | wyłącznie polski: 'na wnuczka' — niebezpiecznik.pl, sekurak.pl; wariant AI opisywany peryfrazą 'głos wygenerowany przez sztuczną inteligencję' |
|---|
TAB. 3Źródła4
| Forma | Cytat | Skąd |
|---|---|---|
| PL | „Zaczęły pojawiać się scamy „na wnuczka” z głosem wygenerowanym przez sztuczną inteligencję” | sekurak.pl |
| PL | „Uwaga na nowy wariant metody „na wnuczka”. W tle Poczta Polska, Bank i Policja” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Zapisy rozmów oszustów „na wnuczka”” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „nowa generacja oszustw na wnuczka / policję” | sekurak.pl |
TAB. 4Obok w tej dziedzinie5
| oszustwo na BLIK-a | BLIK scam (oszustwo „na BLIK-a”) | Oszustwo, w którym przestępca po przejęciu konta na Facebooku lub Messengerze pisze do znajomych ofiary z prośbą o pilną pożyczkę i podanie kodu BLIK albo o zatwierdzenie w aplikacji bankowej transakcji, której odbiorca nie inicjował. |
| oszustwo na OLX / Vinted (fałszywy sklep internetowy) | marketplace / fake online shop scam | Oszustwo handlowe w internecie, w którym sprawca podszywa się pod kupującego lub sprzedającego na platformie ogłoszeniowej albo prowadzi sklep-widmo, by pod pretekstem „odbioru pieniędzy” lub okazyjnego zakupu przejąć dane karty i środki ofiary. |
| oszustwo na policjanta / na pracownika banku | bank/police impersonation phone scam (oszustwo „na policjanta”, „na pracownika banku”) | Oszustwo telefoniczne, w którym rozmówca podszywa się pod pracownika banku, policjanta lub funkcjonariusza CBŚP, twierdzi że konto ofiary zostało zaatakowane albo że trwa tajna akcja, i pod presją czasu nakłania ją do przelania pieniędzy na tak zwane konto techniczne lub do podania danych logowania i kodów autoryzacyjnych. |
| zastrzeżenie numeru PESEL | PESEL number lock | Bezpłatny wpis w państwowym rejestrze, który blokuje możliwość użycia numeru PESEL do zawarcia umowy kredytu, pożyczki czy umowy telekomunikacyjnej — instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzić zastrzeżenie przed zawarciem takiej umowy. |
| zgłoszenie podejrzanego SMS-a na numer 8080 / zgłoszenie incydentu (incydent.cert.pl) | reporting a suspicious SMS / security incident in Poland | Dwie ścieżki zgłoszenia zagrożenia do CERT Polska: przekazanie (przesłanie dalej) podejrzanego SMS-a na numer 8080 albo wypełnienie formularza „Zgłoś incydent” na incydent.cert.pl. |
TAB. 5