ARK. 1Słownik pojęćKryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie
uwierzytelnianie
Potwierdzenie, że użytkownik, urządzenie lub usługa są tym, za kogo się podają — odpowiedź na pytanie „kto to jest”. Poprzedza je identyfikacja (podanie tożsamości, np. loginu), a następuje po nim autoryzacja (sprawdzenie uprawnień). Składniki uwierzytelniania dzielą się na to, co wiesz (hasło), co masz (token, telefon) i czym jesteś (biometria); 2FA to dokładnie DWA RÓŻNE składniki, a MFA to dwa lub więcej — dwa hasła nie są 2FA.
TAB. 1Nazwapo polsku
| Po angielsku | authentication |
|---|---|
| Po polsku | uwierzytelnianie |
| Którą formą pisać | po polsku Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie. |
| Inne formy | uwierzytelnienie (pojedynczy akt, forma dokonana) · weryfikacja tożsamości |
| Odmiana | to uwierzytelnianie, tego uwierzytelniania, o uwierzytelnianiu (proces, aspekt niedokonany); „uwierzytelnienie” = pojedynczy akt; czas. uwierzytelniać / uwierzytelnić (użytkownika, urządzenie); przym. uwierzytelniający („token uwierzytelniający”); NIE „autentykacja” |
TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd
| Prasa branżowa | „uwierzytelnianie”, „dwuskładnikowe uwierzytelnianie”, „uwierzytelnianie MFA” (sekurak); skróty mechanizmów po angielsku: 2FA, MFA, U2F, FIDO2, SSO |
|---|---|
| Urząd i ustawa | „uwierzytelnienie dwuskładnikowe”, „scenariusz uwierzytelniania z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego” (cert.pl — potwierdzone pobraniem 2026-09-07); brzmień z ustawy o KSC, RODO i eIDAS nie zweryfikowano |
TAB. 3Źródła6
| Forma | Cytat | Skąd |
|---|---|---|
| PL | „Metoda uwierzytelnienia dwuskładnikowego polega na weryfikacji dwóch z trzech powyższych elementów.” | cert.pl |
| PL | „Luka ta umożliwia obejście mechanizmów uwierzytelniania oraz podszywanie się pod użytkownika… gdy scenariusz uwierzytelniania z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego nie został poprawnie zaimplementowany przez aplikację integrującą (cytat zweryfikowany pobraniem 2026-09-07 w tym audycie)” | cert.pl |
| PL | „Uwierzytelnianie/autoryzacja – co może pójść nie tak? Jak temu zapobiec? (tytuł artykułu)” | sekurak.pl |
| PL | „Uwierzytelnianie certyfikatem klienckim SSL – krótki przewodnik (tytuł artykułu)” | sekurak.pl |
| PL | „GitHub wprowadza dwuskładnikowe uwierzytelnianie (tytuł artykułu)” | sekurak.pl |
| PL (EN) | „Jak można było obejść uwierzytelnianie MFA Microsoftu (tytuł artykułu)” | sekurak.pl |
TAB. 4Obok w tej dziedzinie6
| TLS | TLS (SSL) | Protokół, który szyfruje połączenie sieciowe, chroni jego integralność i uwierzytelnia serwer za pomocą certyfikatu (opcjonalnie także klienta) — podstawa HTTPS. Aktualne wersje to TLS 1.2 i 1.3; starsza nazwa SSL oznacza wersje (SSL 2.0, SSL 3.0) dawno wycofane jako niebezpieczne, choć w polszczyźnie potocznej „SSL” bywa używane jako nazwa całej rodziny protokołów. |
| token sesyjny | session token | Wartość wydana po zalogowaniu i dołączana do kolejnych żądań zamiast hasła, dlatego jej kradzież pozwala przejąć sesję bez znajomości hasła i z pominięciem MFA. |
| urząd certyfikacji | certificate authority (CA) | Zaufany podmiot, który weryfikuje tożsamość wnioskodawcy, wystawia certyfikaty i może je unieważnić; jego kompromitacja podważa zaufanie do wszystkich wydanych przez niego certyfikatów. |
| uwierzytelnianie bez hasła | passwordless authentication | Logowanie bez wpisywania hasła — kluczem sprzętowym, passkey, biometrią na urządzeniu albo linkiem/kodem jednorazowym — zwykle oparte na standardach FIDO2/WebAuthn. W WordPressie wdraża się je wtyczkami (passkeys, logowanie linkiem e-mail); usuwa ryzyko wycieku i zgadywania haseł. |
| uwierzytelnianie biometryczne | biometric authentication | Potwierdzanie tożsamości cechą fizyczną lub behawioralną (odcisk palca, twarz), zwykle porównywaną lokalnie na urządzeniu; w odróżnieniu od hasła cechy biometrycznej nie da się zmienić po wycieku. |
| uwierzytelnianie dwuskładnikowe | two-factor authentication (2FA) | Najczęstszy wariant uwierzytelniania wieloskładnikowego, w którym do hasła dokłada się dokładnie jeden drugi składnik z innej kategorii: kod jednorazowy, klucz sprzętowy lub potwierdzenie w aplikacji. |
TAB. 5