ARK. 1Słownik pojęćRealia polskie: instytucje i oszustwa
zastrzeżenie numeru PESEL
Bezpłatny wpis w państwowym rejestrze, który blokuje możliwość użycia numeru PESEL do zawarcia umowy kredytu, pożyczki czy umowy telekomunikacyjnej — instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzić zastrzeżenie przed zawarciem takiej umowy.
TAB. 1Nazwapo polsku
| Po angielsku | PESEL number lock |
|---|---|
| Po polsku | zastrzeżenie numeru PESEL |
| Którą formą pisać | po polsku Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie. |
| Inne formy | zastrzeżenie PESEL · zastrzeganie numeru PESEL · rejestr zastrzeżeń numerów PESEL |
| Odmiana | zastrzeżenie numeru PESEL, zastrzeżenia numeru PESEL; czasownik: zastrzec/zastrzegać PESEL, cofnąć zastrzeżenie; „PESEL” odmienne (PESEL-u / PESELu w uzusie medialnym) |
TAB. 2Jak to nazywająprasa vs urząd
| Prasa branżowa | Niebezpiecznik i Sekurak używają wyłącznie polskiej formy, w wariancie rzeczownikowym i czasownikowym: „Zastrzeganie numeru PESEL. Jak to działa?”, „Zastrzeż sobie PESEL już teraz!”, „Od dzisiaj obowiązuje zastrzeżenie PESEL”, „Można już zastrzec swój PESEL”. |
|---|---|
| Urząd i ustawa | gov.pl prowadzi usługę pod nazwą „Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie”; Niebezpiecznik nazywa mechanizm „państwowym rejestrem zastrzeżonych numerów PESEL”. Rejestr medialny i urzędowy są tu ZBIEŻNE — używają tego samego słownictwa. |
TAB. 3Źródła5
| Forma | Cytat | Skąd |
|---|---|---|
| PL | „instytucje finansowe (np. banki) mają obowiązek weryfikować, czy numer PESEL jest zastrzeżony przy zawieraniu np. umowy kredytu lub pożyczki” | gov.pl |
| PL | „Zastrzeganie numeru PESEL. Jak to działa?” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Państwowy rejestr zastrzeżonych numerów PESEL ochroni nie tylko przed wyłudzeniami pożyczek” | niebezpiecznik.pl |
| PL | „Od dzisiaj obowiązuje zastrzeżenie PESEL. W szczególności nikt nie weźmie na Twoje dane kredytu.” | sekurak.pl |
| PL | „Obowiązek weryfikacji będzie dotyczyć instytucji finansowych / notariuszy / operatorów telekomunikacyjnych.” | sekurak.pl |
TAB. 4Obok w tej dziedzinie4
| oszustwo na OLX / Vinted (fałszywy sklep internetowy) | marketplace / fake online shop scam | Oszustwo handlowe w internecie, w którym sprawca podszywa się pod kupującego lub sprzedającego na platformie ogłoszeniowej albo prowadzi sklep-widmo, by pod pretekstem „odbioru pieniędzy” lub okazyjnego zakupu przejąć dane karty i środki ofiary. |
| oszustwo na policjanta / na pracownika banku | bank/police impersonation phone scam (oszustwo „na policjanta”, „na pracownika banku”) | Oszustwo telefoniczne, w którym rozmówca podszywa się pod pracownika banku, policjanta lub funkcjonariusza CBŚP, twierdzi że konto ofiary zostało zaatakowane albo że trwa tajna akcja, i pod presją czasu nakłania ją do przelania pieniędzy na tak zwane konto techniczne lub do podania danych logowania i kodów autoryzacyjnych. |
| oszustwo na wnuczka | grandparent scam (oszustwo „na wnuczka”) z klonowaniem głosu | Oszustwo telefoniczne, w którym sprawca podaje się za wnuka, syna lub inną bliską osobę w nagłej potrzebie — po wypadku, przed poręczeniem, z policją w tle — i prosi o pilne przekazanie gotówki kurierowi lub przelew, a w wariancie z ostatnich lat podszywa się dodatkowo pod głos tej osoby wygenerowany przez sztuczną inteligencję. |
| zgłoszenie podejrzanego SMS-a na numer 8080 / zgłoszenie incydentu (incydent.cert.pl) | reporting a suspicious SMS / security incident in Poland | Dwie ścieżki zgłoszenia zagrożenia do CERT Polska: przekazanie (przesłanie dalej) podejrzanego SMS-a na numer 8080 albo wypełnienie formularza „Zgłoś incydent” na incydent.cert.pl. |