Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.
Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.
TAB. 0Filtry19 z 368 haseł
Wszystkie dziedzinyStrony WWW, WordPress i hosting 37Podatności i klasy błędów 39Ataki i socjotechnika 38Złośliwe oprogramowanie 35Sieć i infrastruktura obronna 39SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39Prawo, zgodność i ryzyko 42Realia polskie: instytucje i oszustwa 11Ludzie, role i higiena cyfrowa 36Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4Mobile, IoT i OT/ICS 7Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4
TAB. 1Strony WWW, WordPress i hosting19 haseł
| Hasło | Po angielsku | Używamy | Co znaczy |
|---|---|---|---|
| aktualizacja rdzenia WordPressa | core update | po polsku | Aktualizacja samego oprogramowania WordPress — a nie wtyczek czy motywów — która w wydaniach bezpieczeństwa usuwa konkretne podatności i jest najtańszym elementem ochrony strony. |
| automatyczna aktualizacja | auto-update | po polsku | Mechanizm samoczynnej instalacji aktualizacji: dla mniejszych wydań rdzenia włączony domyślnie od WordPressa 3.7, a dla wtyczek i motywów dostępny opcjonalnie od wersji 5.5. |
| certyfikat SSL/TLS | SSL/TLS certificate | po polsku | Podpisane przez urząd certyfikacji poświadczenie wiążące klucz publiczny z domeną, umożliwiające szyfrowane połączenie HTTPS; chroni dane w drodze między przeglądarką a serwerem, ale w żaden sposób nie zabezpiecza samej strony przed włamaniem. |
| czyszczenie przejętej strony | site cleanup | po polsku | Usunięcie ze strony złośliwego kodu, backdoorów i kont napastnika oraz przywrócenie pierwotnej treści, zakończone zamknięciem drogi, którą doszło do włamania — bez tego infekcja wraca. |
| enumeracja użytkowników | user enumeration | po polsku | Pozyskiwanie listy istniejących loginów aplikacji — w WordPressie m.in. przez archiwa autorów, adres /?author=1 i endpoint /wp-json/wp/v2/users, gdzie indziej przez różnicę w odpowiedziach dla konta istniejącego i nieistniejącego — jako przygotowanie do ataku na hasła. |
| escapowanie | escaping | po polsku | Zakodowanie danych tuż przed wypisaniem ich na stronę, zależnie od kontekstu wyjścia (HTML, atrybut, URL, JavaScript), tak by przeglądarka potraktowała je jako tekst, a nie kod — podstawowa obrona przed XSS, wykonywana na wyjściu, a nie na wejściu. |
| koniec wsparcia dla wersji PHP | PHP end-of-life | po polsku | Moment, w którym dana wersja PHP przestaje otrzymywać poprawki bezpieczeństwa od twórców języka — po nim środowisko hostingowe strony pozostaje podatne niezależnie od tego, jak aktualny jest sam WordPress. Każde wydanie PHP ma dwie fazy: 2 lata aktywnego wsparcia (poprawki błędów i bezpieczeństwa) i kolejne 2 lata wyłącznie poprawek krytycznych podatności; łącznie ok. 4 lata od premiery. |
| limit prób logowania | login lockout | po polsku | Ochrona przed zgadywaniem haseł polegająca na ograniczeniu liczby (i częstotliwości) błędnych prób logowania. Dwa różne mechanizmy: (a) blokada konta — czasowe zamknięcie konkretnego konta po przekroczeniu progu, (b) ograniczanie tempa żądań po stronie adresu IP / sesji / hasła (rate limiting), często uzupełniane CAPTCHA. Wariant (a) jest skuteczny przeciw klasycznemu brute-force, ale sam bywa wektorem DoS na ofiarę i nie chroni przed password spraying (jedno hasło do wielu kont). |
| monitorowanie integralności plików | file integrity monitoring | po polsku | Porównywanie plików strony z wzorcem — na przykład sumami kontrolnymi oficjalnego wydania WordPressa — w celu wykrycia plików zmodyfikowanych lub dodanych przez napastnika. |
| nagłówki bezpieczeństwa HTTP | HTTP security headers | po polsku | Nagłówki odpowiedzi serwera (m.in. Content-Security-Policy, Strict-Transport-Security, X-Frame-Options, X-Content-Type-Options, Referrer-Policy), którymi strona instruuje przeglądarkę, jak ma ograniczyć ryzykowne zachowania. |
| podatność w motywie | theme vulnerability | po polsku | Błąd bezpieczeństwa w kodzie motywu (szablonu) WordPressa lub w bibliotece dołączonej do motywu, wykorzystywany do przejęcia strony — groźny zwłaszcza w motywach kupowanych na giełdach szablonów, rzadko aktualizowanych, oraz w motywach nieaktywnych, które pozostają na serwerze i nadal zawierają podatny kod. |
| podatność we wtyczce | plugin vulnerability | po polsku | Błąd bezpieczeństwa w kodzie wtyczki WordPressa, pozwalający napastnikowi na działania niedostępne dla zwykłego użytkownika (wgranie pliku, zmianę treści, przejęcie konta). Wtyczki odpowiadają za zdecydowaną większość publikowanych podatności ekosystemu WordPressa i są — obok słabych i wykradzionych haseł — jednym z głównych wektorów przejmowania stron. |
| porzucona wtyczka | abandoned plugin | po polsku | Wtyczka, której autor przestał rozwijać i łatać, przez co znane w niej podatności pozostają nienaprawione, mimo że wtyczka nadal działa na stronie. |
| sanityzacja danych wejściowych | sanitization | po polsku | Oczyszczanie i filtrowanie danych przyjmowanych od użytkownika do dopuszczalnej postaci w momencie ich wczytania, zanim trafią do bazy lub logiki aplikacji. |
| spam w komentarzach | comment spam | po polsku | Masowo dodawane komentarze (a w WordPressie także fałszywe pingbacki i trackbacki) z odnośnikami do obcych stron, obciążające witrynę i szkodzące jej ocenie w wyszukiwarce; ograniczany moderacją, filtrami antyspamowymi i wyłączaniem komentarzy tam, gdzie są zbędne. |
| uprawnienia plików | file permissions | po polsku | Ustawienia praw odczytu, zapisu i wykonania plików oraz katalogów na serwerze (typowo 644 dla plików i 755 dla katalogów), ograniczające możliwość podmiany kodu strony przez proces serwera WWW. |
| weryfikacja uprawnień | capability check | po polsku | Sprawdzenie po stronie serwera — w WordPressie funkcją current_user_can() — czy uwierzytelniony użytkownik ma prawo wykonać daną operację, czyli właściwa kontrola autoryzacji, odrębna od nonce'a i przez niego niezastępowalna. |
| wtyczka bezpieczeństwa | security plugin | po polsku | Wtyczka łącząca funkcje ochrony i wykrywania (zapora aplikacyjna, skaner plików, blokada prób logowania, powiadomienia, rejestr zdarzeń) — uzupełnienie, a nie zamiennik aktualizacji, kopii zapasowych i poprawnie napisanego kodu. |
| zapytanie parametryzowane | prepared statement | po polsku | Zapytanie SQL, w którym dane przekazuje się osobno od jego treści, dzięki czemu wartość od użytkownika nie może zmienić struktury zapytania — zalecana, niezależna od języka programowania ochrona przed SQL injection (w PHP: PDO/mysqli z bindowaniem parametrów). WAŻNE: WordPressowe $wpdb->prepare() NIE jest prawdziwym prepared statement — to własna funkcja działająca, jak pisze sekurak, „na zasadzie match & replace”, która podstawia wartości w miejsce %s/%d z escapowaniem po stronie PHP. Skutek praktyczny: sam szablon zapytania (pierwszy argument prepare) nigdy nie może pochodzić od użytkownika, bo wtedy parametryzacja niczego nie chroni. |
- po polsku
- Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
- obie formy
- Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
- po angielsku
- Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
- bez tłumaczenia
- Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
- Hasło
- Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
- Co znaczy
- Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.