Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.

TAB. 0Filtry39 z 368 haseł

Wszystkie dziedziny Strony WWW, WordPress i hosting 37 Podatności i klasy błędów 39 Ataki i socjotechnika 38 Złośliwe oprogramowanie 35 Sieć i infrastruktura obronna 39 SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37 Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39 Prawo, zgodność i ryzyko 42 Realia polskie: instytucje i oszustwa 11 Ludzie, role i higiena cyfrowa 36 Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4 Mobile, IoT i OT/ICS 7 Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4

Każdy werdykt po polsku 120 obie formy 76 po angielsku 105 bez tłumaczenia 67

TAB. 1Podatności i klasy błędów39 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
biuletyn bezpieczeństwa	security advisory	po polsku	Oficjalny komunikat producenta (rzadziej badacza) opisujący podatność: wersje podatne, możliwe skutki, warunki wykorzystania i sposób usunięcia.
brak kontroli uprawnień (missing authorization)	missing authorization	obie formy	Błąd polegający na tym, że funkcja lub punkt końcowy w ogóle nie sprawdza, czy wywołujący ma prawo wykonać daną operację — jedna z najczęstszych klas luk zgłaszanych we wtyczkach WordPressa.
Broken Access Control	broken access control	po angielsku	Kategoria-parasol z pierwszego miejsca listy OWASP Top 10, obejmująca wszystkie sytuacje, w których egzekwowanie uprawnień zawodzi — od całkowitego braku sprawdzenia (missing authorization, CWE-862), przez odwołania do cudzych obiektów (IDOR), po obejście istniejącej reguły. Skutkiem jest dostęp do danych lub funkcji zastrzeżonych dla innych.
bug bounty	bug bounty	po angielsku	Program, w którym właściciel oprogramowania płaci badaczom za zgłaszanie podatności zgodnie z określonym zakresem i regulaminem.
CSRF (Cross-Site Request Forgery)	cross-site request forgery (CSRF)	bez tłumaczenia	Atak zmuszający zalogowanego użytkownika do nieświadomego wysłania żądania zmieniającego stan konta lub witryny, gdy aplikacja nie weryfikuje pochodzenia żądania.
CVE	CVE	bez tłumaczenia	Publiczny identyfikator konkretnej ujawnionej podatności w formacie CVE-rok-numer, pozwalający jednoznacznie odwoływać się do niej w różnych systemach i biuletynach.
CVSS	CVSS	bez tłumaczenia	Standard punktowej oceny powagi podatności w skali 0–10, wyliczanej z metryk sposobu wykorzystania (m.in. wektor ataku, złożoność, wymagane uprawnienia) i skutków dla poufności, integralności i dostępności; służy do porównywania i priorytetyzacji luk.
CWE	CWE	bez tłumaczenia	Prowadzony przez MITRE katalog typów (klas) błędów w oprogramowaniu — np. CWE-79 dla XSS — nazywający PRZYCZYNĘ podatności, w odróżnieniu od CVE, który identyfikuje pojedynczy jej przypadek w konkretnym produkcie.
deserializacja niezaufanych danych (insecure deserialization)	insecure deserialization	obie formy	Podatność polegająca na odtwarzaniu obiektów z niezaufanych danych wejściowych, co pozwala wymusić nieprzewidziane działania aplikacji, aż do wykonania kodu.
EPSS	EPSS	bez tłumaczenia	Utrzymywany przez FIRST.org model punktowy szacujący prawdopodobieństwo (0–1, podawane też w procentach, przeliczane codziennie), że dana podatność zostanie wykorzystana w atakach w ciągu najbliższych 30 dni — uzupełnienie CVSS, które ocenia wagę skutków udanej eksploatacji, a nie szansę, że do niej dojdzie.
eskalacja uprawnień	privilege escalation	po polsku	Uzyskanie wyższego poziomu uprawnień niż przysługujący — pionowo (subskrybent → administrator witryny, użytkownik → SYSTEM/root) albo poziomo, czyli sięgnięcie po zasoby innego użytkownika o tych samych uprawnieniach.
exploit	exploit	po angielsku	Kod, żądanie lub sekwencja kroków, które praktycznie wykorzystują konkretną podatność, aby osiągnąć zamierzony przez atakującego efekt — najczęściej wykonanie kodu, obejście uwierzytelnienia lub podniesienie uprawnień.
IDOR (Insecure Direct Object Reference)	insecure direct object reference (IDOR)	bez tłumaczenia	Odmiana błędu kontroli dostępu, w której zmiana identyfikatora w żądaniu (np. numeru zamówienia albo parametru member_id) daje dostęp do cudzego rekordu, bo serwer nie sprawdza jego właściciela.
KEV	KEV (known exploited vulnerabilities)	bez tłumaczenia	Prowadzony przez amerykańską agencję CISA katalog podatności z potwierdzonymi przypadkami wykorzystania w realnych atakach. Dla amerykańskiej administracji federalnej wpis do KEV oznacza prawny obowiązek załatania w wyznaczonym terminie (dyrektywa BOD 22-01); dla wszystkich pozostałych to bardzo silna przesłanka priorytetu, a nie obowiązek.
LFI (Local File Inclusion)	local file inclusion (LFI)	bez tłumaczenia	Podatność pozwalająca wskazać aplikacji plik JUŻ OBECNY na serwerze, który zostanie wczytany lub wykonany przez interpreter, co prowadzi do ujawnienia konfiguracji, a często do wykonania kodu.
łatka (patch)	patch	obie formy	Poprawka kodu wydana przez producenta, która usuwa konkretną podatność lub błąd w oprogramowaniu.
n-day	n-day	po angielsku	Podatność już publicznie znana i naprawiona przez producenta, wciąż skutecznie wykorzystywana na systemach, na których nie zainstalowano aktualizacji; exploity tej klasy są tanie lub darmowe, bo są publicznie dostępne.
obejście uwierzytelniania	authentication bypass	po polsku	Podatność pozwalająca zalogować się lub działać jako inny użytkownik bez znajomości jego hasła ani drugiego składnika — np. przez alternatywną ścieżkę omijającą mechanizm logowania (CWE-288).
open redirect	open redirect	po angielsku	Błąd (CWE-601) pozwalający zbudować link w zaufanej domenie, który przenosi użytkownika na dowolną stronę atakującego, bo aplikacja przyjmuje adres docelowy z parametru i nie sprawdza, czy prowadzi do własnego serwisu — chętnie wykorzystywany w phishingu.
OWASP Top 10	OWASP Top 10	bez tłumaczenia	Aktualizowane co kilka lat zestawienie dziesięciu najpoważniejszych kategorii ryzyk w aplikacjach webowych, publikowane przez fundację OWASP i traktowane jako branżowy punkt odniesienia. Kategorie oznacza się kodami A01–A10 z rokiem edycji (np. A01:2025 Broken Access Control).
path traversal	path traversal	po angielsku	Podatność pozwalająca ciągami typu „../" wyjść poza katalog przewidziany przez aplikację i sięgnąć po dowolne pliki na serwerze.
PHP object injection	PHP object injection	po angielsku	Podatność polegająca na przekazaniu do funkcji unserialize() danych kontrolowanych przez atakującego, dzięki czemu może on stworzyć obiekt dowolnej klasy i — łącząc istniejące w kodzie metody magiczne w tzw. łańcuch POP — doprowadzić do wykonania kodu, usunięcia pliku albo zapytania SQL.
PoC (proof of concept)	proof of concept (PoC)	bez tłumaczenia	Minimalny, demonstracyjny przykład wykorzystania podatności, publikowany po to, by dowieść, że luka jest realna — bez pełnego uzbrojenia w złośliwy ładunek, który miałby ją zamienić w gotowe narzędzie ataku.
podatność	vulnerability	po polsku	Błąd lub słabość w kodzie, konfiguracji albo projekcie systemu, którą atakujący może wykorzystać do działania niezgodnego z zamierzeniem twórcy — na przykład odczytu cudzych danych, podniesienia uprawnień lub przejęcia kontroli nad systemem.
podatność wykorzystywana bez uwierzytelnienia	unauthenticated vulnerability	po polsku	Luka, którą można wykorzystać bez posiadania konta i bez zalogowania się, przez co jest znacznie groźniejsza od luk wymagających uprawnień (opisywanych w skali Wordfence jako subscriber+ czy admin+).
race condition	race condition	po angielsku	Błąd wynikający z nieprawidłowej synchronizacji operacji wykonywanych równocześnie na współdzielonym zasobie — wynik zależy wtedy od kolejności zdarzeń. Szczególnym, najczęściej wykorzystywanym w atakach przypadkiem jest TOCTOU, gdy stan jest sprawdzany w innym momencie niż używany, co pozwala np. wielokrotnie zrealizować jednorazowy kupon.
Reflected XSS	reflected XSS	po angielsku	Odmiana XSS, w której skrypt przekazany w żądaniu (najczęściej w adresie URL) jest natychmiast odsyłany w odpowiedzi i wykonuje się tylko u ofiary, która kliknęła spreparowany link.
skoordynowane ujawnianie podatności	coordinated vulnerability disclosure (CVD)	obie formy	Praktyka, w której badacz najpierw zgłasza podatność producentowi (lub zespołowi CERT jako stronie zaufanej), a szczegóły publikuje dopiero po wydaniu poprawki lub po upływie ustalonego terminu — CERT Polska publikuje wpisy CVE po 90 dniach od przekazania szczegółów producentowi.
SQL injection	SQL injection	po angielsku	Podatność pozwalająca wpleść własne polecenia w zapytanie do bazy danych i odczytać, zmienić lub usunąć dane, do których atakujący nie ma prawa.
SSRF (Server-Side Request Forgery)	server-side request forgery (SSRF)	bez tłumaczenia	Podatność, w której atakujący zmusza serwer aplikacji do wysłania żądania pod wskazany przez siebie adres, sięgając do zasobów wewnętrznych niedostępnych z internetu.
Stored XSS	stored XSS	po angielsku	Odmiana XSS, w której złośliwy skrypt zostaje zapisany po stronie serwera (np. w komentarzu, nazwie pliku lub polu profilu) i uruchamia się u każdego, kto otworzy zainfekowaną stronę.
ujawnienie informacji	information disclosure	po polsku	Podatność, przez którą aplikacja udostępnia nieuprawnionym dane, których ujawniać nie powinna: dane osobowe, hasła i klucze API, ścieżki systemowe czy treść komunikatów błędów. Nazwa dotyczy BŁĘDU w aplikacji, a nie zdarzenia, w którym dane faktycznie wypłynęły.
usunięcie dowolnego pliku	arbitrary file deletion	po polsku	Podatność pozwalająca skasować wskazany przez atakującego plik na serwerze, co bywa drogą do przejęcia witryny (np. przez usunięcie pliku konfiguracyjnego).
wgranie dowolnego pliku (arbitrary file upload)	arbitrary file upload	obie formy	Podatność, w której aplikacja przyjmuje plik bez poprawnej weryfikacji typu i zawartości, pozwalając umieścić na serwerze skrypt wykonywalny.
wstrzyknięcie poleceń (command injection)	command injection	obie formy	Podatność, w której dane od użytkownika trafiają do polecenia powłoki systemu operacyjnego, pozwalając uruchomić na serwerze komendy atakującego.
XSS (Cross-Site Scripting)	cross-site scripting (XSS)	bez tłumaczenia	Podatność pozwalająca umieścić w stronie skrypt wykonywany w przeglądarce innego użytkownika w kontekście zaufanej witryny, np. w celu kradzieży sesji.
zaszyte w kodzie hasło	hardcoded credentials	po polsku	Hasła, klucze lub tokeny umieszczone na stałe w kodzie albo konfiguracji produktu, przez co są identyczne u wszystkich użytkowników i nie da się ich zmienić.
zdalne wykonanie kodu (RCE)	remote code execution (RCE)	obie formy	Podatność pozwalająca atakującemu uruchomić własny kod na zdalnym systemie — na serwerze albo na komputerze użytkownika (np. przez spreparowany plik otwarty w podatnej aplikacji) — bez wcześniejszego dostępu do tej maszyny. Najcięższy skutek, zwykle równoznaczny z przejęciem systemu.
zero-day	zero-day	po angielsku	Podatność wykorzystywana lub ujawniona, zanim producent wydał poprawkę — w chwili ataku nie istnieje oficjalna łatka, więc obrona musi opierać się na obejściach i detekcji. Potocznie także sam exploit na taką lukę.

po polsku: Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Hasło: Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
Co znaczy: Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.