Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1A1 haseł

Nazwa	Definicja
aktualizacja oprogramowania +W	Wydana przez producenta nowa wersja systemu lub aplikacji, która obok zmian funkcjonalnych zawiera poprawki zamykające znane podatności — dlatego jej szybka instalacja jest najprostszym sposobem odcięcia napastnikom masowo wykorzystywanych luk.
software update

TAB. 2B6 haseł

Nazwa	Definicja
badacz bezpieczeństwa +W	Specjalista, który wyszukuje i opisuje podatności oraz techniki ataku, publikując wyniki po to, by dało się je naprawić — zwykle po zgłoszeniu producentowi i odczekaniu na poprawkę.
security researcher
bezpieczne hasła +W	Zestaw nawyków chroniących konta: długie i unikalne hasło do każdej usługi, przechowywane w menedżerze haseł i zmieniane nie okresowo, lecz natychmiast po podejrzeniu ujawnienia.
password hygiene
black hat +W	Haker działający bez zgody właściciela systemu, dla własnej korzyści lub na szkodę ofiary.
black hat
blokada ekranu +W	Wymóg podania PIN-u, hasła lub biometrii przy każdym wybudzeniu urządzenia — podstawowy warunek, by szyfrowanie danych na sprzęcie miało sens.
screen lock
bug bounty hunter +W	Program, w którym firma zaprasza zewnętrznych badaczy do zgłaszania podatności, i rola osoby, która w takim programie uczestniczy: nagroda (finansowa albo punkty reputacji) przysługuje za zgłoszenie uznane za ważne i mieszczące się w zakresie — duplikaty i zgłoszenia spoza zakresu nie są opłacane.
bug bounty hunter
BYOD +W	Praca na prywatnych laptopach i telefonach pracowników podłączonych do firmowej poczty, plików czy panelu administracyjnego strony. Wymaga polityki BYOD: minimalnych zabezpieczeń urządzenia, zasad dostępu (często przez MDM) i procedury na wypadek zgubienia lub kradzieży sprzętu.
BYOD (bring your own device)

TAB. 3C3 haseł

Nazwa	Definicja
cyberhigiena +W	Zestaw codziennych nawyków — aktualizacje, unikalne hasła, kopie zapasowe, ostrożność wobec linków — które obniżają ryzyko incydentu bez potrzeby wiedzy technicznej.
digital hygiene
cyberprzemoc +W	Uporczywe nękanie, ośmieszanie lub wykluczanie osoby za pośrednictwem internetu i telefonu, najczęściej w grupie rówieśniczej lub zawodowej.
cyberbullying
cyberprzestępca +W	Sprawca przestępstwa popełnianego z użyciem systemów teleinformatycznych — najczęściej dla zysku, ale w polskim uzusie także wtedy, gdy działa na zlecenie państwa lub z innych pobudek.
cybercriminal

TAB. 4D2 haseł

Nazwa	Definicja
domyślne hasło +W	Fabryczny login i hasło (np. admin/admin), z którym urządzenie, panel lub oprogramowanie wychodzi z pudełka; bywa wspólne dla wszystkich egzemplarzy i opisane w instrukcji, więc atakujący próbują go w pierwszej kolejności. Dotyczy routerów, kamer, paneli hostingu i instalatorów — w WordPressie odpowiednikiem jest konto „admin” ze słabym hasłem ustawionym przy instalacji.
default credentials
doxing +W	Celowe upublicznienie prywatnych informacji o konkretnej osobie — adresu, telefonu, miejsca pracy — po to, by narazić ją na nękanie lub przemoc.
doxxing

TAB. 5F1 haseł

Nazwa	Definicja
fingerprinting przeglądarki +W	Rozpoznawanie użytkownika po unikalnej kombinacji cech przeglądarki i urządzenia (czcionki, rozdzielczość, karta graficzna, ustawienia), bez zapisywania czegokolwiek na jego sprzęcie.
browser fingerprinting

TAB. 6G3 haseł

Nazwa	Definicja
grey hat +W	Haker, który szuka luk bez zgody właściciela, ale zamiast je wykorzystywać — zgłasza je lub ujawnia, działając poza prawem, choć bez zamiaru szkody.
grey hat
grooming (uwodzenie dziecka w sieci) +W	Celowe budowanie przez dorosłego więzi i zaufania z dzieckiem w internecie po to, by doprowadzić do kontaktu o charakterze seksualnym albo uzyskać od niego materiały intymne.
grooming (uwodzenie dziecka w sieci)
grupa sponsorowana przez państwo (APT) +W	Grupa napastników finansowana lub kierowana przez służby państwowe, prowadząca długotrwałe operacje szpiegowskie, dywersyjne lub sabotażowe wobec innych państw, firm i infrastruktury.
state-sponsored actor

TAB. 7H2 haseł

Nazwa	Definicja
haker +W	Osoba dogłębnie rozumiejąca działanie systemów informatycznych i potrafiąca zmusić je do zachowań nieprzewidzianych przez twórców — samo słowo nie przesądza, czy robi to legalnie.
hacker
haktywista +W	Napastnik działający z pobudek ideologicznych lub politycznych, dla nagłośnienia sprawy, a nie dla pieniędzy.
hacktivist

TAB. 8K2 haseł

Nazwa	Definicja
kontrola rodzicielska +W	Ustawienia systemu, routera lub osobnej aplikacji ograniczające dziecku dostęp do treści, aplikacji, zakupów i czasu ekranowego oraz informujące opiekuna o aktywności urządzenia.
parental control
kradzież tożsamości +W	Bezprawne posłużenie się cudzymi danymi osobowymi, na przykład do wzięcia kredytu, założenia konta lub zawarcia umowy na cudze nazwisko.
identity theft

TAB. 9O4 haseł

Nazwa	Definicja
OSINT +W	Zbieranie i analiza informacji z ogólnodostępnych źródeł — stron, rejestrów, mediów społecznościowych, wycieków — w celu rozpoznania osoby, firmy lub infrastruktury.
OSINT
oszustwo inwestycyjne +W	Wyłudzenie pieniędzy obietnicą wysokiego i pewnego zysku, zwykle przez fałszywą platformę inwestycyjną, reklamy z wizerunkiem znanych osób i telefonicznego „doradcę”.
investment scam
oszustwo na pomoc techniczną +W	Oszustwo, w którym sprawca podszywa się pod pomoc techniczną znanej firmy (najczęściej Microsoftu) lub firmowy helpdesk, wywołuje panikę rzekomą infekcją albo awarią i nakłania ofiarę do zainstalowania programu zdalnego dostępu (AnyDesk, TeamViewer, Quick Assist), a następnie do zapłaty za „naprawę” lub przejmuje kontrolę nad komputerem.
tech support scam
oszustwo z kodem QR +W	Oszustwo polegające na podstawieniu kodu QR prowadzącego do fałszywej strony płatności lub logowania, na przykład przez naklejkę na parkomacie, fałszywy mandat za wycieraczką albo kod w wiadomości e-mail.
QR code fraud

TAB. 10P1 haseł

Nazwa	Definicja
prywatność +W	Kontrola nad tym, jakie informacje o nas są zbierane, komu udostępniane i do jakich celów wykorzystywane.
privacy

TAB. 11R1 haseł

Nazwa	Definicja
romance scam +W	Wyłudzenie, w którym sprawca przez tygodnie lub miesiące buduje relację uczuciową online, by w kluczowym momencie poprosić o pieniądze pod pretekstem nagłej potrzeby lub wspólnej inwestycji.
romance scam

TAB. 12S5 haseł

Nazwa	Definicja
Safe Browsing +W	Usługa Google, z której korzysta większość przeglądarek, ostrzegająca użytkownika przed stronami i plikami rozpoznanymi jako wyłudzające dane lub roznoszące złośliwe oprogramowanie.
safe browsing
script kiddie +W	Napastnik bez pogłębionej wiedzy technicznej, który atakuje wyłącznie gotowymi narzędziami, skryptami i exploitami napisanymi przez kogoś innego — często nie rozumiejąc, jak one działają.
script kiddie
shadow IT +W	Programy, usługi chmurowe i urządzenia używane w firmie bez wiedzy i zgody działu IT — prywatny dysk w chmurze, darmowy komunikator, własnoręcznie postawiona strona WordPress na zewnętrznym hostingu. Nikt ich nie aktualizuje ani nie obejmuje kopią zapasową, więc łatwo o wyciek.
shadow IT
słup +W	Osoba, która udostępnia własne konto bankowe, portfel kryptowalutowy lub tożsamość do przyjęcia i dalszego przekazania pieniędzy albo towarów pochodzących z przestępstwa — często nieświadoma swojej roli, zwerbowana ogłoszeniem o „łatwej pracy zdalnej”.
money mule
szyfrowanie urządzenia +W	Szyfrowanie całej pamięci telefonu lub komputera, dzięki któremu dane pozostają nieczytelne dla osoby, która przejmie sprzęt bez znajomości PIN-u lub hasła.
device encryption

TAB. 13Ś2 haseł

Nazwa	Definicja
ślad cyfrowy +W	Całość danych, które człowiek zostawia w sieci świadomie (wpisy, zdjęcia, komentarze) i mimowolnie (logi, lokalizacja, historia zakupów i wyszukiwań).
digital footprint
śledzenie w internecie +W	Zbieranie danych o zachowaniu użytkownika w internecie przez skrypty, piksele i pliki cookie, służące budowaniu profilu na potrzeby reklamy lub analityki.
online tracking

TAB. 14T2 haseł

Nazwa	Definicja
testy phishingowe +W	Kontrolowana, nieszkodliwa kampania fałszywych wiadomości wysyłana własnym pracownikom, aby zmierzyć realną podatność organizacji i wskazać, kto potrzebuje szkolenia.
phishing simulation
tryb incognito +W	Tryb przeglądarki, który po zamknięciu okna nie zostawia na urządzeniu historii ani ciasteczek, ale nie ukrywa aktywności przed odwiedzaną stroną, pracodawcą ani dostawcą internetu.
incognito mode

TAB. 15W2 haseł

Nazwa	Definicja
white hat +W	Haker testujący zabezpieczenia za zgodą i w interesie właściciela systemu, zwykle na podstawie umowy określającej zakres testu albo w ramach programu nagród za błędy (bug bounty).
white hat
wyciek danych +W	Zdarzenie, w którym dane — zwłaszcza osobowe — trafiają do osób nieuprawnionych wskutek ataku, błędu konfiguracji lub zaniedbania.
data breach

TAB. 16Z2 haseł

Nazwa	Definicja
zagrożenia publicznych sieci Wi-Fi +W	Zagrożenia korzystania z otwartych hotspotów: podszycie się pod znaną sieć, podsuwanie fałszywych stron logowania i podsłuch nieszyfrowanego ruchu — przy poprawnym HTTPS napastnik widzi jednak głównie metadane, a nie treść.
public Wi-Fi risk
zgoda na pliki cookie +W	Wymagana prawem zgoda użytkownika na zapisywanie i odczyt plików cookie innych niż niezbędne, odbierana zwykle przez baner na stronie i możliwa do wycofania.
cookie consent

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.