Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.

TAB. 0Filtry35 z 368 haseł

Wszystkie dziedziny Strony WWW, WordPress i hosting 37 Podatności i klasy błędów 39 Ataki i socjotechnika 38 Złośliwe oprogramowanie 35 Sieć i infrastruktura obronna 39 SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37 Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39 Prawo, zgodność i ryzyko 42 Realia polskie: instytucje i oszustwa 11 Ludzie, role i higiena cyfrowa 36 Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4 Mobile, IoT i OT/ICS 7 Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4

Każdy werdykt po polsku 120 obie formy 76 po angielsku 105 bez tłumaczenia 67

TAB. 1Złośliwe oprogramowanie35 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
adware	adware	po angielsku	Oprogramowanie wyświetlające lub podmieniające reklamy bez świadomej zgody użytkownika, zwykle profilujące przy okazji jego zachowanie.
algorytm generowania domen	domain generation algorithm (DGA)	obie formy	Algorytm wbudowany w malware, generujący w sposób deterministyczny (zwykle z bieżącej daty i sekretnego ziarna) wiele zmiennych nazw domen, wśród których bot szuka aktywnego serwera C2 — dzięki czemu zablokowanie lub przejęcie pojedynczej domeny nie odcina botnetu.
bomba logiczna	logic bomb	po polsku	Fragment kodu celowo umieszczony w systemie i uśpiony do chwili spełnienia warunku — daty, liczby uruchomień czy zniknięcia konta z listy płac — po czym wykonuje szkodliwe działanie. Typowo narzędzie sprawcy wewnętrznego, nie element kampanii zewnętrznej.
bootkit	bootkit	po angielsku	Odmiana rootkita infekująca proces rozruchu — bootloader lub firmware UEFI — dzięki czemu ładuje się przed systemem operacyjnym i jego zabezpieczeniami.
botnet	botnet	po angielsku	Sieć zainfekowanych urządzeń sterowanych zdalnie przez jednego operatora i używanych zbiorowo, m.in. do ataków DDoS, rozsyłania spamu czy kradzieży danych.
C2 (command and control)	command and control (C2)	bez tłumaczenia	Kanał łączności i serwery, przez które atakujący wydaje polecenia zainfekowanym maszynom i odbiera od nich wykradzione dane.
cryptojacking	cryptojacking	po angielsku	Nieautoryzowane wykorzystanie cudzego sprzętu lub przeglądarki do kopania kryptowalut na rzecz atakującego.
dropper	dropper	po angielsku	Komponent, którego jedynym zadaniem jest umieszczenie w systemie właściwego złośliwego kodu — klasycznie przenoszonego wewnątrz siebie, choć w polskim uzusie nazwą tą obejmuje się też komponent, który ten kod dopiero pobiera z sieci.
exploit kit	exploit kit	po angielsku	Gotowe narzędzie przestępcze — zwykle aplikacja webowa — które rozpoznaje przeglądarkę i wtyczki odwiedzającego, dobiera do nich pasujący exploit z własnego zestawu i instaluje malware bez udziału ofiary (atak drive-by); sprzedawane na licencję lub w abonamencie.
infostealer	infostealer	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie wyspecjalizowane w masowym wykradaniu haseł, ciasteczek sesji, danych kart i portfeli kryptowalut z zainfekowanego urządzenia — zwykle jednym zrzutem, choć część rodzin zostaje w systemie i wysyła dane na bieżąco.
keylogger	keylogger	po angielsku	Program LUB urządzenie zapisujące naciśnięcia klawiszy, żeby przechwycić hasła, numery kart i inne wpisywane dane; wariant sprzętowy to najczęściej przejściówka albo spreparowany kabel między klawiaturą a komputerem.
koń trojański	trojan	po polsku	Program podszywający się pod użyteczne oprogramowanie, który po uruchomieniu przez użytkownika wykonuje ukryte, szkodliwe funkcje. Nie replikuje się samodzielnie — tym różni się od wirusa i robaka.
living off the land (LotL)	living off the land (LOTL)	bez tłumaczenia	Prowadzenie ataku wyłącznie przy użyciu legalnych narzędzi obecnych już w systemie (np. PowerShell, certutil, WMIC), tak by aktywność atakującego nie odróżniała się od normalnej pracy administratora i nie wymagała wgrania własnego pliku.
loader	loader	po angielsku	Moduł, który po zdobyciu przyczółka pobiera i uruchamia kolejne etapy złośliwego oprogramowania, często wprost w pamięci, bez zapisu na dysk.
ładunek	payload	obie formy	Ta część kodu ataku, która realizuje jego faktyczny cel — np. szyfruje pliki, kradnie dane albo otwiera powłokę — w odróżnieniu od mechanizmów jej dostarczenia i uruchomienia (exploit, dropper, loader).
malware polimorficzny	polymorphic malware	obie formy	Złośliwe oprogramowanie, które przy każdej infekcji zmienia swoją postać — zwykle przez ponowne zaszyfrowanie właściwego kodu i wygenerowanie nowego, inaczej wyglądającego dekryptora — zachowując przy tym niezmienioną funkcję, aby wymknąć się wykrywaniu opartemu na sygnaturach.
oprogramowanie szpiegowskie	spyware	obie formy	Oprogramowanie potajemnie zbierające informacje o użytkowniku i jego aktywności oraz przekazujące je osobie trzeciej.
packer	packer	po angielsku	Narzędzie kompresujące lub szyfrujące plik wykonywalny tak, by właściwy kod ujawnił się dopiero w pamięci po uruchomieniu, co utrudnia wykrycie sygnaturowe i analizę statyczną.
podwójne wymuszenie	double extortion	obie formy	Taktyka ransomware polegająca na wykradzeniu danych przed ich zaszyfrowaniem i grożeniu publikacją, żeby wymusić okup także na ofierze, która ma kopie zapasowe.
process injection	process injection	po angielsku	Technika uruchamiania własnego kodu w przestrzeni adresowej innego, zaufanego procesu — wstrzyknięty kod dziedziczy uprawnienia i tożsamość gospodarza, dzięki czemu omija reguły oparte na nazwie procesu i utrudnia wykrycie.
ransomware	ransomware	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie, które szyfruje lub blokuje dostęp do danych ofiary i żąda okupu za ich odzyskanie. Dzisiejsze kampanie stosują zwykle podwójne wymuszenie: przed zaszyfrowaniem dane są kradzione, a okupu żąda się także za ich nieopublikowanie.
ransomware-as-a-service (RaaS)	ransomware-as-a-service (RaaS)	po angielsku	Model przestępczy, w którym twórcy ransomware udostępniają partnerom gotowe narzędzia, panel i infrastrukturę do przeprowadzania ataków w zamian za udział w okupie.
RAT (remote access trojan)	remote access trojan (RAT)	po angielsku	Trojan dający atakującemu interaktywną, zdalną kontrolę nad zainfekowanym urządzeniem — od podglądu ekranu i kamery po uruchamianie dowolnych poleceń.
robak komputerowy	worm	po polsku	Złośliwe oprogramowanie rozprzestrzeniające się samodzielnie po sieci, bez nosiciela i bez udziału użytkownika.
rootkit	rootkit	po angielsku	Zestaw narzędzi ukrywających obecność atakującego i jego kodu w systemie przez ingerencję w jądro lub w podstawowe funkcje i mechanizmy systemowe.
scareware	scareware	po angielsku	Program lub strona wyświetlająca fałszywy alarm o infekcji, blokadzie albo awarii, żeby wywołanym strachem nakłonić użytkownika do zapłaty za bezużyteczny produkt, do zainstalowania malware lub do kontaktu z fałszywym wsparciem technicznym. Zagrożenie jest pozorowane — realnej szkody na urządzeniu zwykle nie ma.
shellcode	shellcode	po angielsku	Krótki, samodzielny (pozbawiony zależności i zwykle bezadresowy) kod maszynowy dostarczany przez exploita, którego zadaniem jest przejęcie sterowania w zaatakowanym procesie i uruchomienie lub pobranie dalszego etapu ataku.
stalkerware	stalkerware	po angielsku	Komercyjna aplikacja monitorująca instalowana potajemnie na cudzym telefonie — zwykle przez osobę mającą fizyczny dostęp do urządzenia (partner, rodzic, pracodawca) — w celu śledzenia lokalizacji, wiadomości i aktywności właściciela bez jego wiedzy.
trojan bankowy	banking trojan	po polsku	Trojan wyspecjalizowany w atakach na bankowość: wykrada dane logowania i kody autoryzacyjne, nakłada fałszywe ekrany logowania na aplikację banku (overlay) lub podmienia dane transakcji, np. numer rachunku odbiorcy.
tylna furtka	backdoor	obie formy	Ukryte wejście do systemu lub urządzenia omijające normalne uwierzytelnianie — zostawione przez atakującego, by wracać bez ponownego włamania, albo celowo zaszyte przez producenta lub dostawcę oprogramowania.
wiper	wiper	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie, którego celem jest trwałe zniszczenie danych lub systemu, a nie zysk — nawet jeśli udaje ransomware i żąda okupu.
wirus komputerowy	virus	po polsku	Złośliwy kod doklejający się do innego pliku lub programu i powielający się dopiero wtedy, gdy nosiciel zostanie uruchomiony.
zaciemnianie kodu	obfuscation	po polsku	Celowe przekształcanie kodu lub skryptu tak, by zachował działanie, ale stał się trudny do odczytania i analizy przez analityków i narzędzia bezpieczeństwa.
złośliwe oprogramowanie	malware	obie formy	Zbiorcza nazwa oprogramowania tworzonego po to, by bez zgody użytkownika szkodzić systemowi, danym lub ich właścicielowi. Kategoria nadrzędna wobec ransomware, trojanów, stealerów, backdoorów i robaków.
złośliwe oprogramowanie bezplikowe	fileless malware	obie formy	Złośliwy kod działający wyłącznie w pamięci lub w mechanizmach systemu (rejestr, WMI, zaplanowane zadania, skrypty), który nie zostawia na dysku własnego pliku wykonywalnego możliwego do wykrycia skanerem plikowym.

po polsku: Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Hasło: Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
Co znaczy: Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.