Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1A25 haseł

Nazwa	Definicja
administrator danych osobowych +W	Podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych i odpowiada za zgodność tego przetwarzania z RODO (zasada rozliczalności).
data controller
adware +W	Oprogramowanie wyświetlające lub podmieniające reklamy bez świadomej zgody użytkownika, zwykle profilujące przy okazji jego zachowanie.
adware
AI Act (rozporządzenie UE w sprawie sztucznej inteligencji) +W	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, które dzieli systemy AI według poziomu ryzyka i wiąże z każdą klasą inne obowiązki dostawców i podmiotów stosujących.
EU AI Act
AI red teaming +W	Testowanie systemu AI (chatbota, agenta, modelu) przez symulowanie działań napastnika: próby jailbreaku, prompt injection, wydobycia danych lub wywołania szkodliwych odpowiedzi — zanim zrobią to prawdziwi atakujący.
AI red teaming
air gap +W	Całkowite fizyczne odseparowanie systemu od sieci zewnętrznych, przy którym dane można przenieść wyłącznie nośnikiem, a nie połączeniem sieciowym; skrajny przypadek separacji fizycznej.
air gap
akt o cyberodporności +W	Rozporządzenie UE 2024/2847 z 23 października 2024 r. wymagające, by produkty z elementami cyfrowymi były projektowane bezpiecznie i otrzymywały aktualizacje przez zadeklarowany okres wsparcia, wraz z obowiązkiem zgłaszania aktywnie wykorzystywanych podatności.
Cyber Resilience Act
aktualizacja firmware +W	Wgranie nowej wersji wbudowanego oprogramowania urządzenia — routera, kamery, drukarki, zamka czy innego sprzętu IoT. Łata luki pozwalające przejąć urządzenie zdalnie; wiele domowych routerów nigdy jej nie dostaje, bo nikt jej nie uruchamia.
firmware update (IoT, routers)
aktualizacja oprogramowania +W	Wydana przez producenta nowa wersja systemu lub aplikacji, która obok zmian funkcjonalnych zawiera poprawki zamykające znane podatności — dlatego jej szybka instalacja jest najprostszym sposobem odcięcia napastnikom masowo wykorzystywanych luk.
software update
aktualizacja rdzenia WordPressa +W	Aktualizacja samego oprogramowania WordPress — a nie wtyczek czy motywów — która w wydaniach bezpieczeństwa usuwa konkretne podatności i jest najtańszym elementem ochrony strony.
core update
Alert RCB +W	Oficjalny SMS ostrzegawczy Rządowego Centrum Bezpieczeństwa rozsyłany do telefonów w obszarze zagrożenia (np. pożar, gwałtowne burze, zagrożenie atakiem z powietrza), który nigdy nie zawiera odnośników.
Alert RCB
algorytm generowania domen +W	Algorytm wbudowany w malware, generujący w sposób deterministyczny (zwykle z bieżącej daty i sekretnego ziarna) wiele zmiennych nazw domen, wśród których bot szuka aktywnego serwera C2 — dzięki czemu zablokowanie lub przejęcie pojedynczej domeny nie odcina botnetu.
domain generation algorithm (DGA)
amplifikacja +W	Technika ataku odmowy usługi, w której napastnik wysyła niewielkie zapytania ze sfałszowanym adresem źródłowym ofiary do usług odpowiadających wielokrotnie większym pakietem, dzięki czemu na cel spada ruch wielokrotnie większy od wysłanego.
amplification attack
analiza wpływu na działalność +W	Analiza ustalająca, które procesy są krytyczne i jakie straty finansowe, prawne oraz wizerunkowe przynosi ich przerwa w czasie — podstawa wyznaczenia RTO i RPO.
business impact analysis (BIA)
apetyt na ryzyko +W	Poziom i rodzaj ryzyka, jaki organizacja jest gotowa podejmować w dążeniu do swoich celów, wyznaczany i zatwierdzany na szczeblu zarządu lub rady nadzorczej.
risk appetite
APT +W	Dobrze finansowana grupa, często powiązana z państwem, prowadząca długotrwałe i ukierunkowane włamanie oraz utrzymująca niewykryty dostęp w sieci ofiary przez miesiące.
advanced persistent threat (APT)
atak bocznym kanałem +W	Atak, który wydobywa tajne dane (np. klucze kryptograficzne) nie przez błąd w algorytmie, lecz z ubocznych skutków działania systemu: czasu wykonania, poboru prądu, promieniowania, dźwięku, stanu pamięci podręcznej procesora (Spectre, Meltdown). Dla stron WWW praktyczny przypadek to timing attack — porównywanie haseł czy tokenów w czasie zależnym od danych, stąd w WordPressie hash_equals() zamiast ==.
side-channel attack
atak homograficzny +W	Podszycie się pod znaną domenę lub nazwę przy użyciu znaków łudząco podobnych do liter oryginału — najczęściej liter z innych alfabetów (cyrylica, greka) w domenach IDN, ale też podobieństw wewnątrz alfabetu łacińskiego (rn zamiast m, l/I/1, O/0).
homograph attack
atak na łańcuch dostaw +W	Atak na organizację przeprowadzony przez jej dostawcę — podmieniony komponent, zatruta aktualizacja oprogramowania, zainfekowana biblioteka z publicznego repozytorium pakietów albo konto partnera mającego dostęp do jej systemów.
supply chain attack
atak na potok CI/CD +W	Przejęcie zautomatyzowanego procesu budowania i wdrażania oprogramowania (np. GitHub Actions), by wstrzyknąć złośliwy kod do wydawanej wersji albo wykraść sekrety — klucze do chmury, tokeny, hasła do baz. Dotyczy też stron WordPress wdrażanych automatycznie z repozytorium.
CI/CD pipeline compromise
atak NFC relay +W	Atak, w którym złośliwa aplikacja na telefonie ofiary odczytuje przez NFC jej kartę płatniczą i w czasie rzeczywistym przekazuje odpowiedzi karty do urządzenia przestępcy stojącego przy bankomacie lub terminalu, dzięki czemu wypłata wygląda tam jak zwykłe zbliżeniowe użycie karty.
NFC relay attack (przekazywanie transakcji NFC, np. NGate)
atak odmowy usługi +W	Atak doprowadzający usługę do niedostępności przez wyczerpanie jej zasobów lub wykorzystanie błędu w oprogramowaniu, prowadzony zwykle z jednego źródła.
denial of service (DoS)
atak siłowy (brute-force) +W	Systematyczne sprawdzanie kolejnych kombinacji hasła, klucza lub kodu aż do trafienia poprawnej wartości.
brute force attack
audyt bezpieczeństwa +W	Niezależna, oparta na dowodach ocena, czy zabezpieczenia i procesy organizacji spełniają przyjęte kryteria — normę, przepis prawa lub politykę wewnętrzną.
security audit
automatyczna aktualizacja +W	Mechanizm samoczynnej instalacji aktualizacji: dla mniejszych wydań rdzenia włączony domyślnie od WordPressa 3.7, a dla wtyczek i motywów dostępny opcjonalnie od wersji 5.5.
auto-update
autoryzacja +W	Rozstrzygnięcie, do czego uwierzytelniony już podmiot ma prawo — odpowiedź na pytanie „co mu wolno”, następująca po uwierzytelnieniu i często z nim mylona.
authorization

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.