Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1R24 haseł

Nazwa	Definicja
race condition +W	Błąd wynikający z nieprawidłowej synchronizacji operacji wykonywanych równocześnie na współdzielonym zasobie — wynik zależy wtedy od kolejności zdarzeń. Szczególnym, najczęściej wykorzystywanym w atakach przypadkiem jest TOCTOU, gdy stan jest sprawdzany w innym momencie niż używany, co pozwala np. wielokrotnie zrealizować jednorazowy kupon.
race condition
ransomware +W	Złośliwe oprogramowanie, które szyfruje lub blokuje dostęp do danych ofiary i żąda okupu za ich odzyskanie. Dzisiejsze kampanie stosują zwykle podwójne wymuszenie: przed zaszyfrowaniem dane są kradzione, a okupu żąda się także za ich nieopublikowanie.
ransomware
ransomware-as-a-service (RaaS) +W	Model przestępczy, w którym twórcy ransomware udostępniają partnerom gotowe narzędzia, panel i infrastrukturę do przeprowadzania ataków w zamian za udział w okupie.
ransomware-as-a-service (RaaS)
RAT (remote access trojan) +W	Trojan dający atakującemu interaktywną, zdalną kontrolę nad zainfekowanym urządzeniem — od podglądu ekranu i kamery po uruchamianie dowolnych poleceń.
remote access trojan (RAT)
rate limiting +W	Mechanizm ograniczający liczbę żądań, jakie klient lub adres IP może wykonać w danym oknie czasu, stosowany przeciw nadużyciom, atakom siłowym i przeciążeniu usługi.
rate limiting
RBAC +W	Model kontroli dostępu, w którym uprawnienia przypisuje się rolom, a użytkownikom nadaje role, zamiast konfigurować dostęp osobno dla każdej osoby.
role-based access control (RBAC)
reagowanie na incydenty +W	Zorganizowany proces obsługi incydentu bezpieczeństwa: od wykrycia i analizy, przez opanowanie i usunięcie zagrożenia, po przywrócenie działania i wyciągnięcie wniosków.
incident response
red team +W	Zespół prowadzący skrytą, wielowektorową symulację działań realnego przeciwnika w szerokim zakresie celów, aby sprawdzić zdolność organizacji do wykrycia i powstrzymania ataku — mierzony jest tu poziom detekcji i reakcji obrony, a nie sama liczba znalezionych podatności.
red team
Reflected XSS +W	Odmiana XSS, w której skrypt przekazany w żądaniu (najczęściej w adresie URL) jest natychmiast odsyłany w odpowiedzi i wykonuje się tylko u ofiary, która kliknęła spreparowany link.
reflected XSS
rejestr ryzyk +W	Prowadzony na bieżąco wykaz zidentyfikowanych ryzyk wraz z ich oceną, przypisanym właścicielem, planowanym sposobem postępowania i statusem realizacji.
risk register
retencja logów +W	Polityka określająca, jak długo i w jakiej postaci przechowywane są logi — od niej zależy, czy incydent sprzed miesięcy da się jeszcze odtworzyć.
log retention
reverse proxy +W	Serwer ustawiony przed serwerami aplikacyjnymi, który przyjmuje ruch z internetu w ich imieniu, rozkłada obciążenie oraz pozwala terminować TLS i filtrować żądania.
reverse proxy
RFI (Remote File Inclusion) +W	Podatność, w której aplikacja PHP dołącza przez include/require plik wskazany przez atakującego z zewnętrznego serwera i wykonuje go jak własny kod. Wymaga zwykle włączonej dyrektywy allow_url_include; w WordPressie zdarza się w porzuconych wtyczkach — np. Canto < 3.0.5 przez parametr wp_abspath.
remote file inclusion (RFI)
robak komputerowy +W	Złośliwe oprogramowanie rozprzestrzeniające się samodzielnie po sieci, bez nosiciela i bez udziału użytkownika.
worm
RODO +W	Unijne rozporządzenie 2016/679 regulujące przetwarzanie danych osobowych, które nakłada obowiązek zapewnienia im bezpieczeństwa i zgłaszania naruszeń, a za najcięższe naruszenia przewiduje kary do 20 mln euro lub 4% całkowitego rocznego światowego obrotu — w zależności od tego, która kwota jest wyższa (art. 83 ust. 5).
GDPR
role i uprawnienia użytkowników +W	System WordPressa przypisujący każdemu kontu rolę (Administrator, Redaktor, Autor, Współpracownik, Subskrybent; w sieci witryn także Super administrator), a roli zestaw uprawnień (capabilities), np. edit_posts, install_plugins. Z punktu widzenia bezpieczeństwa: jak najmniej kont z rolą Administrator, a luki we wtyczkach dostępne „dla subskrybenta” są groźne, gdy rejestracja jest otwarta.
user roles and capabilities (WordPress)
romance scam +W	Wyłudzenie, w którym sprawca przez tygodnie lub miesiące buduje relację uczuciową online, by w kluczowym momencie poprosić o pieniądze pod pretekstem nagłej potrzeby lub wspólnej inwestycji.
romance scam
rootkit +W	Zestaw narzędzi ukrywających obecność atakującego i jego kodu w systemie przez ingerencję w jądro lub w podstawowe funkcje i mechanizmy systemowe.
rootkit
rootowanie / jailbreak telefonu +W	Zdjęcie fabrycznych ograniczeń systemu telefonu, by uzyskać uprawnienia administratora: na Androidzie „root”, na iPhonie „jailbreak”. Otwiera drogę do instalowania czegokolwiek, ale osłabia izolację aplikacji — banki często blokują swoje aplikacje na takich urządzeniach.
rooting / jailbreaking (mobile device)
rotacja kluczy +W	Planowa wymiana kluczy kryptograficznych (albo sekretów: tokenów, haseł serwisowych) na nowe, ograniczająca ilość danych chronionych jednym kluczem i czas, w którym jego wyciek pozostaje groźny. Odrębną sytuacją jest rotacja awaryjna — natychmiastowa wymiana po incydencie, zwykle połączona z unieważnieniem starego klucza.
key rotation
RPO +W	Maksymalny akceptowalny zakres utraty danych wyrażony w czasie, czyli jak stara może być ostatnia użyteczna kopia zapasowa.
recovery point objective (RPO)
RTO +W	Maksymalny akceptowalny czas od wystąpienia awarii do przywrócenia działania procesu lub systemu.
recovery time objective (RTO)
ryzyko szczątkowe +W	Ryzyko pozostające po wdrożeniu zabezpieczeń, które trzeba świadomie zaakceptować, przenieść (np. ubezpieczyć) albo ograniczać dalej.
residual risk
rządowy trojan (komercyjne oprogramowanie szpiegujące) +W	Oprogramowanie szpiegujące budowane i sprzedawane komercyjnie służbom państwowym, które przejmuje telefon konkretnej, wskazanej osoby — zwykle przez niezałatane luki 0-day i bez żadnej akcji ofiary — i daje operatorowi dostęp do wiadomości, rozmów, mikrofonu i kamery.
mercenary spyware (komercyjne oprogramowanie szpiegujące, np. Pegasus)

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.