Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1S54 haseł

Nazwa	Definicja
Safe Browsing +W	Usługa Google, z której korzysta większość przeglądarek, ostrzegająca użytkownika przed stronami i plikami rozpoznanymi jako wyłudzające dane lub roznoszące złośliwe oprogramowanie.
safe browsing
sanityzacja danych wejściowych +W	Oczyszczanie i filtrowanie danych przyjmowanych od użytkownika do dopuszczalnej postaci w momencie ich wczytania, zanim trafią do bazy lub logiki aplikacji.
sanitization
SBOM (wykaz komponentów oprogramowania) +W	Maszynowo czytelny wykaz wszystkich komponentów, bibliotek i zależności wchodzących w skład oprogramowania wraz z ich wersjami, pozwalający sprawdzić, czy produkt zawiera podatny element.
software bill of materials (SBOM)
scareware +W	Program lub strona wyświetlająca fałszywy alarm o infekcji, blokadzie albo awarii, żeby wywołanym strachem nakłonić użytkownika do zapłaty za bezużyteczny produkt, do zainstalowania malware lub do kontaktu z fałszywym wsparciem technicznym. Zagrożenie jest pozorowane — realnej szkody na urządzeniu zwykle nie ma.
scareware
scraping +W	Automatyczne pobieranie treści lub danych ze strony (artykułów, opisów produktów, cen, danych osobowych) przez boty, zwykle bez zgody właściciela — w celu kopiowania, porównywania cen albo trenowania modeli AI. Na stronie WordPress widać to jako masowe żądania do wpisów, kanału RSS lub REST API.
content scraping
script kiddie +W	Napastnik bez pogłębionej wiedzy technicznej, który atakuje wyłącznie gotowymi narzędziami, skryptami i exploitami napisanymi przez kogoś innego — często nie rozumiejąc, jak one działają.
script kiddie
security through obscurity +W	Opieranie ochrony na tym, że napastnik nie zna szczegółów systemu (ukryty adres logowania, zmieniony prefiks tabel, ukryta wersja WordPressa). Jako jedyna warstwa jest zawodne; jako dodatek do aktualizacji i silnego uwierzytelniania odsiewa część automatycznych ataków.
security through obscurity
security.txt +W	Plik tekstowy /.well-known/security.txt (standard RFC 9116) z danymi kontaktowymi do zgłaszania podatności: adres e-mail lub formularz, klucz PGP, polityka ujawniania i data ważności (pole Expires). Na WordPressie można go dodać ręcznie w katalogu strony albo wtyczką.
security.txt
seed phrase (fraza odzyskiwania) +W	Ciąg 12 lub 24 losowych słów, z którego odtwarzane są wszystkie klucze prywatne portfela kryptowalutowego — kto go zna, ten ma środki, dlatego przy samodzielnym przechowywaniu (self-custody) nie podaje się go nikomu i nie trzyma w telefonie ani w chmurze.
seed phrase (fraza odzyskiwania) i self-custody
segmentacja sieci +W	Podział sieci na odseparowane strefy z kontrolowanym ruchem między nimi, co ogranicza możliwość swobodnego poruszania się napastnika po infrastrukturze.
network segmentation
SEO spam +W	Nadużycie już przejętej strony polegające na ukrytym dodaniu do niej treści i linków pozycjonujących cudze serwisy — najczęściej hazardowe, farmaceutyczne lub pirackie — zwykle widocznych dla robota wyszukiwarki, a nie dla właściciela.
SEO spam
serwer proxy +W	Serwer pośredniczący w połączeniach klientów z zasobami zewnętrznymi, dzięki czemu ruch można filtrować i rejestrować, a adresy klientów pozostają ukryte przed serwerem docelowym.
proxy server
session fixation +W	Atak, w którym napastnik narzuca ofierze znany sobie identyfikator sesji (np. w linku), a gdy ofiara się zaloguje, przejmuje jej uwierzytelnioną sesję. Ochroną jest wydawanie nowego identyfikatora po zalogowaniu (w PHP session_regenerate_id(true)); rdzeń WordPressa nie opiera logowania na sesji PHP, więc ryzyko dotyczy głównie wtyczek, które same używają $_SESSION.
session fixation
sextortion +W	Wymuszenie okupu pod groźbą ujawnienia intymnych nagrań lub zdjęć ofiary. W polskiej praktyce dominuje odmiana masowa („sextortion scam”): mail, w którym nadawca kłamliwie twierdzi, że przejął kontrolę nad urządzeniem i nagrał ofiarę kamerką — materiały zwykle w ogóle nie istnieją. Odrębny, cięższy przypadek to szantaż materiałami realnie posiadanymi (często wobec nieletnich).
sextortion
SFTP +W	SSH File Transfer Protocol — protokół przesyłania plików działający jako podsystem SSH (na tym samym połączeniu i porcie co SSH, domyślnie 22), który w odróżnieniu od klasycznego FTP nie wysyła loginu, hasła ani zawartości plików tekstem jawnym.
SFTP
shadow AI +W	Korzystanie przez pracowników z publicznych narzędzi AI bez wiedzy i zgody działu IT, przez co dane firmowe — kod, umowy, dane klientów — trafiają do zewnętrznych modeli poza jakąkolwiek kontrolą organizacji.
shadow AI
shadow IT +W	Programy, usługi chmurowe i urządzenia używane w firmie bez wiedzy i zgody działu IT — prywatny dysk w chmurze, darmowy komunikator, własnoręcznie postawiona strona WordPress na zewnętrznym hostingu. Nikt ich nie aktualizuje ani nie obejmuje kopią zapasową, więc łatwo o wyciek.
shadow IT
shellcode +W	Krótki, samodzielny (pozbawiony zależności i zwykle bezadresowy) kod maszynowy dostarczany przez exploita, którego zadaniem jest przejęcie sterowania w zaatakowanym procesie i uruchomienie lub pobranie dalszego etapu ataku.
shellcode
sideloading +W	Instalowanie aplikacji (lub rozszerzenia przeglądarki) z pominięciem oficjalnego sklepu, np. z pliku APK pobranego z linku w SMS-ie. Omija weryfikację sklepu i jest częstą drogą infekcji telefonów malware bankowym.
sideloading
SIEM (Security Information and Event Management) +W	System, który zbiera i normalizuje logi oraz zdarzenia z wielu źródeł, koreluje je regułami i generuje z nich alerty dla analityków.
security information and event management (SIEM)
sinkhole +W	Przejęcie złośliwej domeny (np. serwera C2 botnetu lub strony phishingowej) i skierowanie jej ruchu na serwer obrońców, który nic nie szkodzi, a zbiera statystyki zainfekowanych maszyn. W Polsce CERT Polska kieruje domeny z Listy Ostrzeżeń na hole-sinkhole.cert.pl, więc wejście na nie kończy się planszą ostrzegawczą.
sinkhole (sinkholing)
skaner złośliwego oprogramowania (malware scanner) +W	Narzędzie przeszukujące pliki i bazę danych strony pod kątem sygnatur złośliwego kodu, backdoorów i podejrzanych wzorców; wykrywa infekcję i zwykle potrafi wyleczyć zmienione pliki rdzenia, ale nie zamyka drogi, którą napastnik wszedł — to zostaje po stronie operatora.
malware scanner
skanowanie obrazów kontenerów +W	Sprawdzanie obrazów Dockera (i innych kontenerów) pod kątem znanych podatności, przestarzałych pakietów, sekretów i malware, zanim zostaną uruchomione. Robi się to narzędziami typu Trivy czy Grype, najlepiej automatycznie w procesie budowania.
container image scanning
skanowanie podatności +W	Zautomatyzowane badanie systemów i aplikacji pod kątem znanych podatności (identyfikowanych zwykle numerem CVE) oraz błędów konfiguracji, zakończone raportem z oceną istotności znalezisk. Skan może być nieuwierzytelniony (widok „z zewnątrz") albo uwierzytelniony — ten drugi jest dokładniejszy, bo czyta wersje zainstalowanego oprogramowania zamiast je zgadywać. Wyniki wymagają weryfikacji: skanery generują fałszywe alarmy i pomijają podatności logiczne.
vulnerability scanning
skanowanie portów +W	Systematyczne odpytywanie portów TCP/UDP hosta lub całego zakresu adresów w celu ustalenia, które porty są otwarte, zamknięte albo filtrowane i jakie usługi za nimi nasłuchują — stosowane zarówno w rozpoznaniu poprzedzającym atak, jak i w inwentaryzacji własnej infrastruktury.
port scanning
skoordynowane ujawnianie podatności +W	Praktyka, w której badacz najpierw zgłasza podatność producentowi (lub zespołowi CERT jako stronie zaufanej), a szczegóły publikuje dopiero po wydaniu poprawki lub po upływie ustalonego terminu — CERT Polska publikuje wpisy CVE po 90 dniach od przekazania szczegółów producentowi.
coordinated vulnerability disclosure (CVD)
slopsquatting +W	Atak na łańcuch dostaw oprogramowania: przestępcy rejestrują w repozytoriach (npm, PyPI) pakiety o nazwach, które modele AI „wymyślają” w generowanym kodzie. Programista lub agent AI instaluje zmyśloną zależność i dostaje złośliwy kod.
slopsquatting
słup +W	Osoba, która udostępnia własne konto bankowe, portfel kryptowalutowy lub tożsamość do przyjęcia i dalszego przekazania pieniędzy albo towarów pochodzących z przestępstwa — często nieświadoma swojej roli, zwerbowana ogłoszeniem o „łatwej pracy zdalnej”.
money mule
smishing +W	Phishing prowadzony wiadomościami SMS, zwykle z linkiem do fałszywej bramki płatności, kurierskiej lub bankowej.
smishing
SOAR (Security Orchestration, Automation and Response) +W	Warstwa automatyzacji pracy SOC, która wykonuje powtarzalne kroki obsługi alertu według zdefiniowanego playbooka i spina ze sobą pozostałe narzędzia bezpieczeństwa.
security orchestration, automation and response (SOAR)
SOC (Security Operations Center) +W	Wydzielony zespół wraz z narzędziami i procedurami, który w trybie ciągłym monitoruje zdarzenia bezpieczeństwa w infrastrukturze organizacji, wykrywa incydenty i uruchamia reakcję.
security operations center (SOC)
SOC 2 +W	Amerykański standard raportowania AICPA (System and Organization Controls 2), w którym niezależny biegły rewident w ramach usługi atestacyjnej ocenia u dostawcy usług projekt i skuteczność zabezpieczeń według kryteriów zaufania (Trust Services Criteria): bezpieczeństwo, dostępność, integralność przetwarzania, poufność i prywatność.
SOC 2
socjotechnika +W	Manipulowanie człowiekiem tak, by sam wykonał działanie lub ujawnił informacje dające atakującemu dostęp, zamiast łamania zabezpieczeń technicznych.
social engineering
sól +W	Losowa, unikalna dla każdego hasła wartość dodawana przed obliczeniem skrótu i przechowywana razem z nim, dzięki której identyczne hasła dają różne skróty, a gotowe tablice do łamania haseł (tęczowe) stają się bezużyteczne.
salt
spam w komentarzach +W	Masowo dodawane komentarze (a w WordPressie także fałszywe pingbacki i trackbacki) z odnośnikami do obcych stron, obciążające witrynę i szkodzące jej ocenie w wyszukiwarce; ograniczany moderacją, filtrami antyspamowymi i wyłączaniem komentarzy tam, gdzie są zbędne.
comment spam
spear phishing +W	Phishing wymierzony w konkretną osobę lub organizację, z treścią dopasowaną do jej roli, projektów i kontaktów na podstawie wcześniejszego rozpoznania.
spear phishing
SPF / DKIM / DMARC (uwierzytelnianie poczty) +W	Trzy uzupełniające się mechanizmy uwierzytelniania poczty oparte na rekordach DNS: SPF wskazuje serwery uprawnione do wysyłania poczty z danej domeny, DKIM opatruje wiadomość podpisem kryptograficznym, a DMARC określa politykę postępowania i raportowania dla wiadomości, które nie przejdą tej weryfikacji.
SPF / DKIM / DMARC
spoofing +W	Fałszowanie identyfikatora nadawcy — numeru telefonu, adresu e-mail, adresu IP lub nazwy domeny — tak aby komunikacja wyglądała na pochodzącą z zaufanego źródła.
spoofing
SQL injection +W	Podatność pozwalająca wpleść własne polecenia w zapytanie do bazy danych i odczytać, zmienić lub usunąć dane, do których atakujący nie ma prawa.
SQL injection
SSO +W	Mechanizm, w którym jedno uwierzytelnienie u dostawcy tożsamości otwiera dostęp do wielu aplikacji, co upraszcza logowanie, ale czyni z tego konta punkt krytyczny.
single sign-on (SSO)
SSRF (Server-Side Request Forgery) +W	Podatność, w której atakujący zmusza serwer aplikacji do wysłania żądania pod wskazany przez siebie adres, sięgając do zasobów wewnętrznych niedostępnych z internetu.
server-side request forgery (SSRF)
SSTI +W	Podatność, w której dane od użytkownika trafiają do szablonu renderowanego po stronie serwera (Twig, Jinja2, Smarty) jako kod szablonu, a nie jako tekst — zwykle kończy się wykonaniem kodu na serwerze (RCE). W WordPressie przykładem jest WPML (CVE-2024-6386): shortcode renderowany przez Twig pozwalał autorowi z rolą Contributor wykonać kod na serwerze.
server-side template injection (SSTI)
stalkerware +W	Komercyjna aplikacja monitorująca instalowana potajemnie na cudzym telefonie — zwykle przez osobę mającą fizyczny dostęp do urządzenia (partner, rodzic, pracodawca) — w celu śledzenia lokalizacji, wiadomości i aktywności właściciela bez jego wiedzy.
stalkerware
STIX/TAXII +W	Para standardów OASIS do wymiany informacji o zagrożeniach: STIX definiuje ustrukturyzowany format opisu zagrożeń (obiekty, relacje, wskaźniki), a TAXII — protokół warstwy aplikacji (nad HTTPS) do przesyłania takich danych między organizacjami.
STIX/TAXII
Stored XSS +W	Odmiana XSS, w której złośliwy skrypt zostaje zapisany po stronie serwera (np. w komentarzu, nazwie pliku lub polu profilu) i uruchamia się u każdego, kto otworzy zainfekowaną stronę.
stored XSS
subdomain takeover +W	Przejęcie subdomeny, której rekord DNS (zwykle CNAME) wskazuje na usługę już niewykorzystywaną — skasowaną stronę w chmurze, GitHub Pages, stary hosting — przez zarejestrowanie tej usługi na siebie. Typowy scenariusz przy WordPressie: po likwidacji środowiska testowego (staging.firma.pl) zostaje wpis DNS, a ktoś podpina pod niego własną stronę z phishingiem.
subdomain takeover
SYN flood +W	Atak odmowy usługi zasypujący serwer żądaniami nawiązania połączenia TCP (pakietami z flagą SYN), które nigdy nie są dokańczane, przez co wyczerpuje się pula połączeń na wpół otwartych.
SYN flood
system prompt leakage +W	Ujawnienie instrukcji systemowych, którymi operator steruje chatbotem lub agentem AI — np. gdy użytkownik podstępem skłoni model do wypisania promptu. Groźne, gdy w prompcie zaszyto hasła, klucze API albo reguły dostępu; prompt systemowy nie powinien zawierać sekretów.
system prompt leakage
system zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) +W	Udokumentowany i cyklicznie doskonalony zbiór polityk, ról, procesów i zabezpieczeń, przez który organizacja świadomie zarządza ryzykiem dla poufności, integralności i dostępności informacji.
information security management system (ISMS)
szacowanie ryzyka +W	Proces identyfikacji zagrożeń, oszacowania prawdopodobieństwa i skutków ich wystąpienia oraz uszeregowania ryzyk, aby świadomie zdecydować, które z nich ograniczać w pierwszej kolejności.
risk assessment
szkolenia z cyberbezpieczeństwa dla pracowników +W	Regularne szkolenia uczące pracowników rozpoznawać phishing i socjotechnikę oraz stosować bezpieczne procedury, często łączone z kontrolowanymi testami phishingowymi; obowiązek szkoleń nakładają m.in. NIS2/ustawa o KSC (w tym udokumentowane szkolenie kierownictwa) i DORA.
security awareness training
szyfrowanie +W	Przekształcenie danych za pomocą algorytmu i klucza w postać nieczytelną dla osób postronnych, odwracalne wyłącznie przez posiadacza właściwego klucza.
encryption
szyfrowanie end-to-end (E2EE) +W	Szyfrowanie, w którym klucze do odczytu mają wyłącznie urządzenia nadawcy i odbiorcy, więc pośrednik (serwer, operator usługi) przenosi treść, ale nie potrafi jej odczytać. Przeciwieństwem nie jest „brak szyfrowania", tylko szyfrowanie w transporcie (TLS), gdzie serwer usługi widzi treść.
end-to-end encryption
szyfrowanie urządzenia +W	Szyfrowanie całej pamięci telefonu lub komputera, dzięki któremu dane pozostają nieczytelne dla osoby, która przejmie sprzęt bez znajomości PIN-u lub hasła.
device encryption

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.