Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1Z35 haseł

Nazwa	Definicja
zabezpieczenia w .htaccess +W	Reguły dopisane do pliku .htaccess (serwer Apache/LiteSpeed), które ograniczają dostęp do wrażliwych plików i katalogów WordPressa: blokują wp-config.php i xmlrpc.php, wyłączają listowanie katalogów (Options -Indexes), zabraniają uruchamiania PHP w uploads, zawężają wp-admin do wybranych adresów IP. Reguły wpisuje się poza blokiem # BEGIN WordPress, który WordPress sam nadpisuje.
.htaccess hardening
zabezpieczenie +W	Pojedynczy środek techniczny, organizacyjny lub fizyczny wdrożony po to, by obniżyć konkretne ryzyko — na przykład uwierzytelnianie wieloskładnikowe, kopie zapasowe albo szkolenie personelu.
security control
zabezpieczenie katalogu hasłem +W	Dodatkowe hasło wymagane przez sam serwer WWW (okienko logowania przeglądarki, pliki .htaccess i .htpasswd) zanim w ogóle załaduje się wp-login.php lub wp-admin. Zatrzymuje boty zgadujące hasła WordPressa; trzeba wyłączyć z ochrony admin-ajax.php, bo korzystają z niego wtyczki na froncie strony.
HTTP basic authentication (password-protecting wp-admin)
zaciemnianie kodu +W	Celowe przekształcanie kodu lub skryptu tak, by zachował działanie, ale stał się trudny do odczytania i analizy przez analityków i narzędzia bezpieczeństwa.
obfuscation
zagrożenia publicznych sieci Wi-Fi +W	Zagrożenia korzystania z otwartych hotspotów: podszycie się pod znaną sieć, podsuwanie fałszywych stron logowania i podsłuch nieszyfrowanego ruchu — przy poprawnym HTTPS napastnik widzi jednak głównie metadane, a nie treść.
public Wi-Fi risk
zapora nowej generacji +W	Zapora łącząca filtrowanie stanowe z rozpoznawaniem konkretnych aplikacji i tożsamości użytkownika oraz z wbudowanym systemem zapobiegania włamaniom (IPS), często też z inspekcją ruchu szyfrowanego.
next-generation firewall (NGFW)
zapora sieciowa +W	Urządzenie lub oprogramowanie kontrolujące ruch na granicy sieci (lub na hoście), które przepuszcza albo blokuje pakiety i połączenia zgodnie ze zdefiniowanym zestawem reguł.
firewall
zapytanie parametryzowane +W	Zapytanie SQL, w którym dane przekazuje się osobno od jego treści, dzięki czemu wartość od użytkownika nie może zmienić struktury zapytania — zalecana, niezależna od języka programowania ochrona przed SQL injection (w PHP: PDO/mysqli z bindowaniem parametrów). WAŻNE: WordPressowe $wpdb->prepare() NIE jest prawdziwym prepared statement — to własna funkcja działająca, jak pisze sekurak, „na zasadzie match & replace”, która podstawia wartości w miejsce %s/%d z escapowaniem po stronie PHP. Skutek praktyczny: sam szablon zapytania (pierwszy argument prepare) nigdy nie może pochodzić od użytkownika, bo wtedy parametryzacja niczego nie chroni.
prepared statement
zarządzanie dostępem uprzywilejowanym (PAM) +W	Dyscyplina i klasa narzędzi kontrolujących konta o podwyższonych uprawnieniach — przechowywanie i rotacja haseł administracyjnych, przyznawanie dostępu tylko na czas zadania oraz nagrywanie sesji uprzywilejowanych.
privileged access management (PAM)
zarządzanie podatnościami +W	Ciągły proces wykrywania, oceny, priorytetyzacji i usuwania podatności w używanym oprogramowaniu i infrastrukturze, z kontrolą, czy poprawka zadziałała. Dla strony WordPress to: spis wtyczek i motywów z wersjami, śledzenie baz podatności (Wordfence, Patchstack, WPScan), szybkie aktualizacje lub wirtualne łatki i usuwanie nieużywanych komponentów.
vulnerability management
zarządzanie poprawkami +W	Uporządkowany proces obejmujący inwentaryzację zasobów, śledzenie wydawanych aktualizacji, priorytetyzację według ryzyka, testowanie, wdrożenie w kontrolowanych i rozliczalnych terminach oraz weryfikację skuteczności — wraz z procedurą wycofania i obsługą wyjątków tam, gdzie łatki nie da się nałożyć.
patch management
zarządzanie powierzchnią ataku +W	Ciągłe wyszukiwanie i monitorowanie wszystkiego, co organizacja wystawia do internetu (domeny, subdomeny, adresy IP, panele logowania, zapomniane instalacje WordPressa, certyfikaty), ocena ryzyka i usuwanie zbędnych punktów wejścia. Zwykle realizowane narzędziami skanującymi z zewnątrz, z perspektywy atakującego.
attack surface management (ASM)
zarządzanie ryzykiem dostawców (TPRM) +W	Systematyczne ocenianie i nadzorowanie ryzyka wnoszonego przez dostawców, podwykonawców i partnerów mających dostęp do danych lub systemów organizacji.
third-party risk management (TPRM)
zarządzanie sekretami +W	Kontrolowane przechowywanie, wydawanie, audytowanie i rotacja sekretów aplikacji (kluczy API, tokenów, haseł do baz, certyfikatów) w dedykowanym systemie zamiast w kodzie, plikach konfiguracyjnych czy repozytorium.
secrets management
zarządzanie tożsamością i dostępem +W	Procesy i narzędzia obejmujące cały cykl życia tożsamości cyfrowych i ich uprawnień — od założenia konta, przez uwierzytelnianie i zmiany ról, po odebranie dostępu przy odejściu.
identity and access management (IAM)
zasada najmniejszych uprawnień +W	Reguła nadawania każdemu użytkownikowi, procesowi i usłudze tylko tych uprawnień, które są niezbędne do wykonania zadania, i tylko na czas jego trwania.
principle of least privilege
zastrzeżenie numeru PESEL +W	Bezpłatny wpis w państwowym rejestrze, który blokuje możliwość użycia numeru PESEL do zawarcia umowy kredytu, pożyczki czy umowy telekomunikacyjnej — instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzić zastrzeżenie przed zawarciem takiej umowy.
PESEL number lock
zaszyte w kodzie hasło +W	Hasła, klucze lub tokeny umieszczone na stałe w kodzie albo konfiguracji produktu, przez co są identyczne u wszystkich użytkowników i nie da się ich zmienić.
hardcoded credentials
zatruwanie danych / zatruwanie modelu +W	Celowe wprowadzenie spreparowanych treści do danych, na których model się uczy lub które pobiera w trakcie działania (na przykład do bazy RAG), tak aby trwale generował błędne, stronnicze lub szkodliwe odpowiedzi albo reagował ukrytą furtką na umówiony sygnał.
data poisoning / model poisoning
zatruwanie narzędzi +W	Atak na agenta AI przez podłączone narzędzia: złośliwy lub przejęty serwer MCP ukrywa w opisie narzędzia albo w jego odpowiedzi instrukcje, które model traktuje jak polecenia — np. wysyła napastnikowi pliki lub historię rozmów. Dotyczy każdego, kto podpina asystentowi AI zewnętrzne serwery MCP.
tool poisoning / MCP server risks
zdalne wykonanie kodu (RCE) +W	Podatność pozwalająca atakującemu uruchomić własny kod na zdalnym systemie — na serwerze albo na komputerze użytkownika (np. przez spreparowany plik otwarty w podatnej aplikacji) — bez wcześniejszego dostępu do tej maszyny. Najcięższy skutek, zwykle równoznaczny z przejęciem systemu.
remote code execution (RCE)
Zero Trust +W	Model bezpieczeństwa, w którym żadne żądanie nie jest uznawane za zaufane z powodu lokalizacji w sieci, a każdy dostęp jest osobno uwierzytelniany, autoryzowany i oceniany kontekstowo.
zero trust
zero-click +W	Exploit, który przejmuje urządzenie lub aplikację bez żadnego działania ofiary — wystarczy, że program automatycznie przetworzy odebraną wiadomość, plik czy połączenie (np. iMessage, WhatsApp, AirPlay). Dla właściciela strony WWW analogiem jest podatność wtyczki wykorzystywana bez logowania i bez interakcji administratora, np. nieuwierzytelnione RCE.
zero-click exploit
zero-day +W	Podatność wykorzystywana lub ujawniona, zanim producent wydał poprawkę — w chwili ataku nie istnieje oficjalna łatka, więc obrona musi opierać się na obejściach i detekcji. Potocznie także sam exploit na taką lukę.
zero-day
zgłoszenie naruszenia ochrony danych +W	Prawny obowiązek powiadomienia o naruszeniu. W RODO są to dwa odrębne obowiązki: zgłoszenie naruszenia ochrony danych osobowych Prezesowi UODO w ciągu 72 godzin (art. 33) oraz — gdy ryzyko dla osób jest wysokie — zawiadomienie samych osób, których dane dotyczą, bez zbędnej zwłoki (art. 34). W reżimie NIS2 i ustawy o KSC odpowiednikiem jest zgłoszenie incydentu poważnego do właściwego CSIRT.
breach notification
zgłoszenie podejrzanego SMS-a na numer 8080 / zgłoszenie incydentu (incydent.cert.pl) +W	Dwie ścieżki zgłoszenia zagrożenia do CERT Polska: przekazanie (przesłanie dalej) podejrzanego SMS-a na numer 8080 albo wypełnienie formularza „Zgłoś incydent” na incydent.cert.pl.
reporting a suspicious SMS / security incident in Poland
zgoda na pliki cookie +W	Wymagana prawem zgoda użytkownika na zapisywanie i odczyt plików cookie innych niż niezbędne, odbierana zwykle przez baner na stronie i możliwa do wycofania.
cookie consent
zgodność regulacyjna +W	Stan, w którym organizacja spełnia wymogi prawa, umów, norm i regulacji wewnętrznych oraz potrafi to udowodnić dowodami — co nie jest tożsame z faktycznym bezpieczeństwem.
compliance
złośliwe boty +W	Zautomatyzowany ruch, który nie służy użytkownikom ani wyszukiwarkom: boty skanujące podatności, zgadujące hasła, kopiujące treści i ceny, spamujące formularze, testujące karty. Na stronie WordPress obciążają serwer i zaśmiecają statystyki; ogranicza się je WAF-em, rate limitingiem, regułami na poziomie serwera lub CDN.
bad bots / bot traffic
złośliwe oprogramowanie +W	Zbiorcza nazwa oprogramowania tworzonego po to, by bez zgody użytkownika szkodzić systemowi, danym lub ich właścicielowi. Kategoria nadrzędna wobec ransomware, trojanów, stealerów, backdoorów i robaków.
malware
złośliwe oprogramowanie bezplikowe +W	Złośliwy kod działający wyłącznie w pamięci lub w mechanizmach systemu (rejestr, WMI, zaplanowane zadania, skrypty), który nie zostawia na dysku własnego pliku wykonywalnego możliwego do wykrycia skanerem plikowym.
fileless malware
złośliwe przekierowanie +W	Przekierowanie odwiedzających zainfekowaną stronę na obcą witrynę (fałszywe loterie, powiadomienia push, oszukańcze sklepy, strony z malware), wstrzyknięte w pliki, bazę lub .htaccess. Często działa tylko przy pierwszej wizycie, tylko na telefonach albo tylko dla ruchu z Google, więc właściciel strony go nie widzi.
malicious redirect
zmęczenie alertami +W	Spadek czujności analityków wywołany nadmiarem alertów, w większości fałszywych, prowadzący do przeoczenia zdarzeń naprawdę istotnych.
alert fatigue
zmiana adresu logowania +W	Zastąpienie domyślnego adresu logowania WordPressa (/wp-login.php, /wp-admin) własnym, np. wtyczką WPS Hide Login lub opcją wtyczki bezpieczeństwa. Odcina masowe boty zgadujące hasła i zmniejsza obciążenie serwera, ale nie zastępuje silnych haseł ani 2FA.
custom login URL / hiding wp-login.php
ZTNA +W	Zdalny dostęp oparty na zasadzie Zero Trust: użytkownik po weryfikacji tożsamości i stanu urządzenia dostaje dostęp tylko do konkretnych aplikacji, a nie do całej sieci jak w klasycznym VPN. Dla małej firmy to np. wystawienie panelu administracyjnego czy phpMyAdmin wyłącznie przez bramkę ZTNA zamiast publicznie.
zero trust network access (ZTNA)

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.