Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

TAB. 1U22 haseł

Nazwa	Definicja
ubezpieczenie od ryzyk cybernetycznych +W	Polisa pokrywająca finansowe skutki incydentu cyberbezpieczeństwa — koszty reakcji i odtworzenia systemów, obsługi prawnej i roszczeń osób trzecich, a w części ofert także koszty cyberwymuszenia.
cyber insurance (ubezpieczenie cyber)
ucieczka z kontenera +W	Wykorzystanie podatności lub błędnej konfiguracji do wyjścia z izolacji kontenera i uzyskania dostępu do systemu operacyjnego hosta, a przez niego do pozostałych kontenerów i całego klastra.
container escape
UEBA +W	Analityka wykrywająca zagrożenia przez wychwytywanie odstępstw od wyuczonego wzorca zachowania użytkownika lub innego podmiotu (konta serwisowego, hosta, urządzenia), zamiast dopasowania do znanej sygnatury.
user and entity behavior analytics (UEBA)
ujawnianie wersji +W	Zdradzanie przez stronę, jakiej wersji WordPressa, wtyczek i motywu używa: plik readme.html, metatag generator, kanały RSS, parametr ?ver= przy plikach CSS i JS. Ułatwia to botom dobranie exploita do znanej luki; ukrycie wersji jest tylko dodatkiem do aktualizacji.
version disclosure / version fingerprinting
ujawnienie informacji +W	Podatność, przez którą aplikacja udostępnia nieuprawnionym dane, których ujawniać nie powinna: dane osobowe, hasła i klucze API, ścieżki systemowe czy treść komunikatów błędów. Nazwa dotyczy BŁĘDU w aplikacji, a nie zdarzenia, w którym dane faktycznie wypłynęły.
information disclosure
ujawnienie informacji wrażliwych +W	Sytuacja, w której chatbot lub asystent AI zdradza w odpowiedzi dane, których nie powinien: dane osobowe klientów, hasła, fragmenty dokumentów firmy lub cudzych rozmów. Kategoria z listy OWASP Top 10 dla aplikacji LLM (w edycjach 2025–2026 na 2. miejscu).
sensitive information disclosure (LLM)
umowa powierzenia przetwarzania danych osobowych +W	Umowa — lub inny instrument prawny — wymagana przez art. 28 ust. 3 RODO, wiążąca podmiot przetwarzający z administratorem i określająca przedmiot, czas trwania, charakter i cel przetwarzania, rodzaj danych, kategorie osób, obowiązki i prawa stron oraz środki bezpieczeństwa; obowiązkowa forma pisemna, w tym elektroniczna.
data processing agreement (DPA)
unfiltered_html +W	Uprawnienie WordPressa pozwalające publikować dowolny HTML i JavaScript we wpisach, stronach, komentarzach i widżetach bez filtrowania. Domyślnie mają je tylko Administrator i Redaktor (w multisite wyłącznie Super Admin); przyznane niższej roli albo niezaufanemu kontu oznacza w praktyce stored XSS.
unfiltered_html
uprawnienia plików +W	Ustawienia praw odczytu, zapisu i wykonania plików oraz katalogów na serwerze (typowo 644 dla plików i 755 dla katalogów), ograniczające możliwość podmiany kodu strony przez proces serwera WWW.
file permissions
urząd certyfikacji +W	Zaufany podmiot, który weryfikuje tożsamość wnioskodawcy, wystawia certyfikaty i może je unieważnić; jego kompromitacja podważa zaufanie do wszystkich wydanych przez niego certyfikatów.
certificate authority (CA)
ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC) +W	Polska ustawa z 5 lipca 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1560) wdrażająca unijne przepisy o cyberbezpieczeństwie do prawa krajowego, wyznaczająca obowiązki operatorów usług kluczowych i dostawców usług cyfrowych oraz rolę krajowych zespołów CSIRT; znowelizowana w 2026 r. („KSC2") w celu wdrożenia dyrektywy NIS2, z rozszerzeniem kręgu podmiotów do ok. 40 tys. organizacji.
National Cybersecurity System Act
ustawa o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej +W	Polska ustawa z 28 lipca 2023 r., która nakłada na operatorów obowiązek blokowania SMS-ów zgodnych ze wzorcami smishingu i połączeń z podszytym numerem, na dostawców poczty — stosowania mechanizmów SPF, DKIM i DMARC, a na CSIRT NASK — prowadzenia listy ostrzeżeń i wykazów nadpisów nadawcy.
Act on Combating Abuse in Electronic Communications
usunięcie dowolnego pliku +W	Podatność pozwalająca skasować wskazany przez atakującego plik na serwerze, co bywa drogą do przejęcia witryny (np. przez usunięcie pliku konfiguracyjnego).
arbitrary file deletion
usunięcie zagrożenia +W	Etap reagowania polegający na trwałym usunięciu zagrożenia ze środowiska: narzędzi napastnika, jego kont i mechanizmów utrzymania dostępu oraz wykorzystanej podatności.
eradication
utwardzanie +W	Zmniejszanie powierzchni ataku systemu przez wyłączenie zbędnych usług i kont, zmianę ustawień domyślnych, ograniczenie uprawnień i zastosowanie restrykcyjnej konfiguracji — zwykle według gotowych zestawów zaleceń (CIS Benchmarks, DISA STIG, rekomendacje producenta).
hardening
utwardzanie pliku wp-config.php +W	Zabezpieczenie głównego pliku konfiguracyjnego WordPressa, zawierającego dane dostępowe do bazy: ustawienie unikalnych kluczy i soli, wyłączenie edytora plików w panelu (DISALLOW_FILE_EDIT) oraz zablokowanie dostępu do pliku z zewnątrz.
wp-config hardening
uwierzytelnianie +W	Potwierdzenie, że użytkownik, urządzenie lub usługa są tym, za kogo się podają — odpowiedź na pytanie „kto to jest”. Poprzedza je identyfikacja (podanie tożsamości, np. loginu), a następuje po nim autoryzacja (sprawdzenie uprawnień). Składniki uwierzytelniania dzielą się na to, co wiesz (hasło), co masz (token, telefon) i czym jesteś (biometria); 2FA to dokładnie DWA RÓŻNE składniki, a MFA to dwa lub więcej — dwa hasła nie są 2FA.
authentication
uwierzytelnianie bez hasła +W	Logowanie bez wpisywania hasła — kluczem sprzętowym, passkey, biometrią na urządzeniu albo linkiem/kodem jednorazowym — zwykle oparte na standardach FIDO2/WebAuthn. W WordPressie wdraża się je wtyczkami (passkeys, logowanie linkiem e-mail); usuwa ryzyko wycieku i zgadywania haseł.
passwordless authentication
uwierzytelnianie biometryczne +W	Potwierdzanie tożsamości cechą fizyczną lub behawioralną (odcisk palca, twarz), zwykle porównywaną lokalnie na urządzeniu; w odróżnieniu od hasła cechy biometrycznej nie da się zmienić po wycieku.
biometric authentication
uwierzytelnianie dwuskładnikowe +W	Najczęstszy wariant uwierzytelniania wieloskładnikowego, w którym do hasła dokłada się dokładnie jeden drugi składnik z innej kategorii: kod jednorazowy, klucz sprzętowy lub potwierdzenie w aplikacji.
two-factor authentication (2FA)
uwierzytelnianie wieloskładnikowe +W	Logowanie wymagające co najmniej dwóch niezależnych składników z różnych kategorii — coś, co wiesz, coś, co masz, i coś, czym jesteś — dzięki czemu kradzież samego hasła nie wystarcza do przejęcia konta.
multi-factor authentication (MFA)
uwzględnianie ochrony danych w fazie projektowania +W	Zasada z art. 25 RODO: administrator już na etapie określania sposobów przetwarzania (a więc przy projektowaniu systemu) wdraża odpowiednie środki techniczne i organizacyjne realizujące zasady ochrony danych, a domyślne ustawienia mają przetwarzać tylko dane niezbędne do celu (domyślna ochrona danych).
privacy by design

po polsku: nazwa polska w kolorze. Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: obie nazwy w kolorze. Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: nazwa angielska w kolorze. Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: nazwa angielska w kolorze. Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Nazwa: Pierwszy wiersz — polska nazwa (link do strony hasła), drugi — angielska. Szara nazwa istnieje, ale nie jest formą, której używamy.
Definicja: Skrócona do dwóch wierszy. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.
Alfabet: Litera pokazuje tylko hasła na tę literę; „Wsz.” wraca do całości. Wyszarzone litery nie mają haseł w bieżącym filtrze.
Szukaj hasła: Szuka w nazwie polskiej i angielskiej, w synonimach i w definicji. Najpierw hasła, których nazwa pasuje, potem te, w których słowo pada tylko w definicji. Ta sama wyszukiwarka stoi w Bazie wiedzy i w Rozszerzeniach.