Słownik pojęć: po angielsku, po polsku i której formy używać.

Dla każdego terminu zebraliśmy cytaty z polskich źródeł — niebezpiecznik, sekurak, zaufana trzecia strona, CERT Polska, ustawy — i z nich wyprowadziliśmy werdykt: czy polska nazwa faktycznie się przyjęła. Werdykt jest tu ważniejszy niż samo tłumaczenie.

TAB. 0Filtry105 z 368 haseł

Wszystkie dziedziny Strony WWW, WordPress i hosting 37 Podatności i klasy błędów 39 Ataki i socjotechnika 38 Złośliwe oprogramowanie 35 Sieć i infrastruktura obronna 39 SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie 37 Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie 39 Prawo, zgodność i ryzyko 42 Realia polskie: instytucje i oszustwa 11 Ludzie, role i higiena cyfrowa 36 Chmura, kontenery i łańcuch dostaw 4 Mobile, IoT i OT/ICS 7 Bezpieczeństwo AI i modeli językowych 4

Każdy werdykt po polsku 120 obie formy 76 po angielsku 105 bez tłumaczenia 67

TAB. 1Strony WWW, WordPress i hosting4 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
cross-site contamination	cross-site contamination	po angielsku	Rozprzestrzenienie się infekcji z jednej witryny na pozostałe strony w tym samym koncie hostingowym — przez wspólny katalog nadrzędny, wspólnego użytkownika systemowego albo współdzieloną bazę — przez co wyczyszczenie pojedynczej strony nie kończy problemu.
nonce	nonce	po angielsku	Dwa różne znaczenia pod jedną nazwą. (1) Kryptograficzne: wartość użyta tylko raz w danym kontekście (klucz/sesja); jej ponowne użycie łamie bezpieczeństwo szyfru — na tym polegały ataki KRACK i Kr00k. (2) WordPressowe: token powiązany z użytkownikiem, konkretną akcją i ograniczonym czasem życia (domyślnie ważny do ok. 24 godzin), chroniący przed CSRF — mimo nazwy NIE jest jednorazowy, działa wielokrotnie w swoim oknie czasowym i nie zastępuje weryfikacji uprawnień (current_user_can).
SEO spam	SEO spam	po angielsku	Nadużycie już przejętej strony polegające na ukrytym dodaniu do niej treści i linków pozycjonujących cudze serwisy — najczęściej hazardowe, farmaceutyczne lub pirackie — zwykle widocznych dla robota wyszukiwarki, a nie dla właściciela.
webshell	web shell	po angielsku	Skrypt wgrany na serwer strony, który przez zwykłe żądanie HTTP pozwala napastnikowi wykonywać polecenia i operacje na plikach — najczęstsza postać backdoora na WordPressie.

TAB. 2Podatności i klasy błędów12 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
Broken Access Control	broken access control	po angielsku	Kategoria-parasol z pierwszego miejsca listy OWASP Top 10, obejmująca wszystkie sytuacje, w których egzekwowanie uprawnień zawodzi — od całkowitego braku sprawdzenia (missing authorization, CWE-862), przez odwołania do cudzych obiektów (IDOR), po obejście istniejącej reguły. Skutkiem jest dostęp do danych lub funkcji zastrzeżonych dla innych.
bug bounty	bug bounty	po angielsku	Program, w którym właściciel oprogramowania płaci badaczom za zgłaszanie podatności zgodnie z określonym zakresem i regulaminem.
exploit	exploit	po angielsku	Kod, żądanie lub sekwencja kroków, które praktycznie wykorzystują konkretną podatność, aby osiągnąć zamierzony przez atakującego efekt — najczęściej wykonanie kodu, obejście uwierzytelnienia lub podniesienie uprawnień.
n-day	n-day	po angielsku	Podatność już publicznie znana i naprawiona przez producenta, wciąż skutecznie wykorzystywana na systemach, na których nie zainstalowano aktualizacji; exploity tej klasy są tanie lub darmowe, bo są publicznie dostępne.
open redirect	open redirect	po angielsku	Błąd (CWE-601) pozwalający zbudować link w zaufanej domenie, który przenosi użytkownika na dowolną stronę atakującego, bo aplikacja przyjmuje adres docelowy z parametru i nie sprawdza, czy prowadzi do własnego serwisu — chętnie wykorzystywany w phishingu.
path traversal	path traversal	po angielsku	Podatność pozwalająca ciągami typu „../" wyjść poza katalog przewidziany przez aplikację i sięgnąć po dowolne pliki na serwerze.
PHP object injection	PHP object injection	po angielsku	Podatność polegająca na przekazaniu do funkcji unserialize() danych kontrolowanych przez atakującego, dzięki czemu może on stworzyć obiekt dowolnej klasy i — łącząc istniejące w kodzie metody magiczne w tzw. łańcuch POP — doprowadzić do wykonania kodu, usunięcia pliku albo zapytania SQL.
race condition	race condition	po angielsku	Błąd wynikający z nieprawidłowej synchronizacji operacji wykonywanych równocześnie na współdzielonym zasobie — wynik zależy wtedy od kolejności zdarzeń. Szczególnym, najczęściej wykorzystywanym w atakach przypadkiem jest TOCTOU, gdy stan jest sprawdzany w innym momencie niż używany, co pozwala np. wielokrotnie zrealizować jednorazowy kupon.
Reflected XSS	reflected XSS	po angielsku	Odmiana XSS, w której skrypt przekazany w żądaniu (najczęściej w adresie URL) jest natychmiast odsyłany w odpowiedzi i wykonuje się tylko u ofiary, która kliknęła spreparowany link.
SQL injection	SQL injection	po angielsku	Podatność pozwalająca wpleść własne polecenia w zapytanie do bazy danych i odczytać, zmienić lub usunąć dane, do których atakujący nie ma prawa.
Stored XSS	stored XSS	po angielsku	Odmiana XSS, w której złośliwy skrypt zostaje zapisany po stronie serwera (np. w komentarzu, nazwie pliku lub polu profilu) i uruchamia się u każdego, kto otworzy zainfekowaną stronę.
zero-day	zero-day	po angielsku	Podatność wykorzystywana lub ujawniona, zanim producent wydał poprawkę — w chwili ataku nie istnieje oficjalna łatka, więc obrona musi opierać się na obejściach i detekcji. Potocznie także sam exploit na taką lukę.

TAB. 3Ataki i socjotechnika24 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
baiting	baiting	po angielsku	Atak wykorzystujący ciekawość lub chęć zysku ofiary — podrzucony nośnik USB, darmowy plik czy obietnica nagrody — by skłoniła ją do samodzielnego uruchomienia złośliwego kodu.
clickjacking	clickjacking	po angielsku	Atak, w którym docelowa witryna (ta, na której ofiara jest zalogowana) zostaje załadowana w przezroczystej ramce IFRAME nałożonej NA widoczną stronę-przynętę. Użytkownik jest przekonany, że klika przynętę, a kliknięcie trafia w ukrytą ramkę i uruchamia niezamierzoną akcję na jego koncie.
credential stuffing	credential stuffing	po angielsku	Zautomatyzowane testowanie w wielu serwisach par login-hasło pochodzących z wcześniejszych wycieków, w oczekiwaniu, że użytkownik użył tego samego hasła ponownie.
drainer (wallet drainer)	wallet drainer (approval/permit phishing)	po angielsku	Skrypt lub strona phishingowa, która nie wykrada klucza prywatnego, tylko nakłania właściciela portfela kryptowalutowego do podpisania uprawnienia (approval/permit) pozwalającego atakującemu wydawać jego tokeny, po czym opróżnia portfel jedną transakcją.
drive-by download	drive-by download	po angielsku	Pobranie i uruchomienie złośliwego oprogramowania wywołane samym wejściem na spreparowaną lub zainfekowaną stronę, bez świadomej zgody i bez żadnego działania użytkownika poza otwarciem witryny.
insider	insider threat	po angielsku	Zagrożenie ze strony osoby mającej legalny dostęp do zasobów organizacji, która nadużywa go świadomie (kradzież danych, sabotaż, sprzedaż dostępu przestępcom) albo szkodzi nieumyślnie przez nieostrożność.
lateral movement	lateral movement	po angielsku	Przemieszczanie się atakującego między systemami i kontami wewnątrz już naruszonej sieci w celu dotarcia do cenniejszych zasobów i wyższych uprawnień.
malvertising	malvertising	po angielsku	Rozpowszechnianie złośliwego oprogramowania lub fałszywych stron przez reklamy wykupione w legalnych sieciach reklamowych i w płatnych wynikach wyszukiwania.
man-in-the-middle (MITM)	man-in-the-middle attack	po angielsku	Atak, w którym napastnik wpina się w komunikację dwóch stron i może ją podsłuchiwać lub modyfikować, podczas gdy obie strony sądzą, że łączą się bezpośrednio.
MFA fatigue	MFA fatigue attack	po angielsku	Zalewanie ofiary powtarzanymi prośbami o zatwierdzenie logowania (powiadomieniami push w aplikacji uwierzytelniającej), aż zmęczona lub zdezorientowana zatwierdzi jedną z nich; atak nie łamie drugiego składnika, tylko nakłania użytkownika do jego użycia.
password spraying	password spraying	po angielsku	Atak na wiele kont naraz z użyciem kilku najpopularniejszych haseł, prowadzony na tyle wolno, by nie wywołać blokady konta po serii nieudanych prób.
pharming	pharming	po angielsku	Skierowanie ofiary na podstawioną witrynę mimo wpisania przez nią poprawnego adresu — przez zatrucie pamięci podręcznej DNS, podmianę serwerów DNS na routerze albo modyfikację pliku hosts na urządzeniu.
phishing	phishing	po angielsku	Atak polegający na podszyciu się pod zaufanego nadawcę, najczęściej w wiadomości e-mail, by nakłonić odbiorcę do podania danych logowania, wykonania płatności lub otwarcia złośliwego załącznika.
phishing AiTM (adversary-in-the-middle)	adversary-in-the-middle phishing (AiTM)	po angielsku	Phishing prowadzony przez serwer pośredniczący (odwrotne proxy), który w czasie rzeczywistym przekazuje ruch do prawdziwej witryny i przechwytuje ciasteczko sesji już po poprawnym zalogowaniu ofiary — dzięki czemu omija uwierzytelnianie wieloskładnikowe zamiast je łamać.
pig butchering	pig butchering scam	po angielsku	Długotrwałe oszustwo, w którym sprawca najpierw buduje z ofiarą relację towarzyską lub romantyczną, a następnie nakłania ją do coraz większych wpłat na fałszywą platformę inwestycyjną.
pretexting	pretexting	po angielsku	Technika socjotechniczna polegająca na zbudowaniu wiarygodnego scenariusza i fałszywej tożsamości, które uzasadniają prośbę o dane, dostęp lub wykonanie czynności.
quishing	quishing	po angielsku	Phishing, w którym adres fałszywej strony ukryty jest w kodzie QR, co przenosi ofiarę na prywatny telefon i omija filtry pocztowe analizujące linki.
sextortion	sextortion	po angielsku	Wymuszenie okupu pod groźbą ujawnienia intymnych nagrań lub zdjęć ofiary. W polskiej praktyce dominuje odmiana masowa („sextortion scam”): mail, w którym nadawca kłamliwie twierdzi, że przejął kontrolę nad urządzeniem i nagrał ofiarę kamerką — materiały zwykle w ogóle nie istnieją. Odrębny, cięższy przypadek to szantaż materiałami realnie posiadanymi (często wobec nieletnich).
smishing	smishing	po angielsku	Phishing prowadzony wiadomościami SMS, zwykle z linkiem do fałszywej bramki płatności, kurierskiej lub bankowej.
spear phishing	spear phishing	po angielsku	Phishing wymierzony w konkretną osobę lub organizację, z treścią dopasowaną do jej roli, projektów i kontaktów na podstawie wcześniejszego rozpoznania.
tailgating	tailgating	po angielsku	Fizyczna socjotechnika polegająca na wejściu do strefy chronionej tuż za osobą uprawnioną, bez okazania własnych uprawnień i bez jej wiedzy.
typosquatting	typosquatting	po angielsku	Rejestrowanie domen będących literówkami popularnych adresów, aby przejmować ruch pomyłkowo wpisujących użytkowników i podsuwać im fałszywe strony.
vishing	vishing	po angielsku	Socjotechnika prowadzona w rozmowie telefonicznej, w której sprawca podszywa się np. pod pracownika banku, policji lub działu IT, by wymusić przelew albo podanie kodu.
whaling	whaling	po angielsku	Odmiana phishingu ukierunkowanego (spear phishingu), w której OFIARĄ jest osoba decyzyjna w organizacji — członek zarządu, dyrektor finansowy — dysponująca uprawnieniami do dużych przelewów i dostępem do kluczowych danych.

TAB. 4Złośliwe oprogramowanie19 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
adware	adware	po angielsku	Oprogramowanie wyświetlające lub podmieniające reklamy bez świadomej zgody użytkownika, zwykle profilujące przy okazji jego zachowanie.
bootkit	bootkit	po angielsku	Odmiana rootkita infekująca proces rozruchu — bootloader lub firmware UEFI — dzięki czemu ładuje się przed systemem operacyjnym i jego zabezpieczeniami.
botnet	botnet	po angielsku	Sieć zainfekowanych urządzeń sterowanych zdalnie przez jednego operatora i używanych zbiorowo, m.in. do ataków DDoS, rozsyłania spamu czy kradzieży danych.
cryptojacking	cryptojacking	po angielsku	Nieautoryzowane wykorzystanie cudzego sprzętu lub przeglądarki do kopania kryptowalut na rzecz atakującego.
dropper	dropper	po angielsku	Komponent, którego jedynym zadaniem jest umieszczenie w systemie właściwego złośliwego kodu — klasycznie przenoszonego wewnątrz siebie, choć w polskim uzusie nazwą tą obejmuje się też komponent, który ten kod dopiero pobiera z sieci.
exploit kit	exploit kit	po angielsku	Gotowe narzędzie przestępcze — zwykle aplikacja webowa — które rozpoznaje przeglądarkę i wtyczki odwiedzającego, dobiera do nich pasujący exploit z własnego zestawu i instaluje malware bez udziału ofiary (atak drive-by); sprzedawane na licencję lub w abonamencie.
infostealer	infostealer	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie wyspecjalizowane w masowym wykradaniu haseł, ciasteczek sesji, danych kart i portfeli kryptowalut z zainfekowanego urządzenia — zwykle jednym zrzutem, choć część rodzin zostaje w systemie i wysyła dane na bieżąco.
keylogger	keylogger	po angielsku	Program LUB urządzenie zapisujące naciśnięcia klawiszy, żeby przechwycić hasła, numery kart i inne wpisywane dane; wariant sprzętowy to najczęściej przejściówka albo spreparowany kabel między klawiaturą a komputerem.
loader	loader	po angielsku	Moduł, który po zdobyciu przyczółka pobiera i uruchamia kolejne etapy złośliwego oprogramowania, często wprost w pamięci, bez zapisu na dysk.
packer	packer	po angielsku	Narzędzie kompresujące lub szyfrujące plik wykonywalny tak, by właściwy kod ujawnił się dopiero w pamięci po uruchomieniu, co utrudnia wykrycie sygnaturowe i analizę statyczną.
process injection	process injection	po angielsku	Technika uruchamiania własnego kodu w przestrzeni adresowej innego, zaufanego procesu — wstrzyknięty kod dziedziczy uprawnienia i tożsamość gospodarza, dzięki czemu omija reguły oparte na nazwie procesu i utrudnia wykrycie.
ransomware	ransomware	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie, które szyfruje lub blokuje dostęp do danych ofiary i żąda okupu za ich odzyskanie. Dzisiejsze kampanie stosują zwykle podwójne wymuszenie: przed zaszyfrowaniem dane są kradzione, a okupu żąda się także za ich nieopublikowanie.
ransomware-as-a-service (RaaS)	ransomware-as-a-service (RaaS)	po angielsku	Model przestępczy, w którym twórcy ransomware udostępniają partnerom gotowe narzędzia, panel i infrastrukturę do przeprowadzania ataków w zamian za udział w okupie.
RAT (remote access trojan)	remote access trojan (RAT)	po angielsku	Trojan dający atakującemu interaktywną, zdalną kontrolę nad zainfekowanym urządzeniem — od podglądu ekranu i kamery po uruchamianie dowolnych poleceń.
rootkit	rootkit	po angielsku	Zestaw narzędzi ukrywających obecność atakującego i jego kodu w systemie przez ingerencję w jądro lub w podstawowe funkcje i mechanizmy systemowe.
scareware	scareware	po angielsku	Program lub strona wyświetlająca fałszywy alarm o infekcji, blokadzie albo awarii, żeby wywołanym strachem nakłonić użytkownika do zapłaty za bezużyteczny produkt, do zainstalowania malware lub do kontaktu z fałszywym wsparciem technicznym. Zagrożenie jest pozorowane — realnej szkody na urządzeniu zwykle nie ma.
shellcode	shellcode	po angielsku	Krótki, samodzielny (pozbawiony zależności i zwykle bezadresowy) kod maszynowy dostarczany przez exploita, którego zadaniem jest przejęcie sterowania w zaatakowanym procesie i uruchomienie lub pobranie dalszego etapu ataku.
stalkerware	stalkerware	po angielsku	Komercyjna aplikacja monitorująca instalowana potajemnie na cudzym telefonie — zwykle przez osobę mającą fizyczny dostęp do urządzenia (partner, rodzic, pracodawca) — w celu śledzenia lokalizacji, wiadomości i aktywności właściciela bez jego wiedzy.
wiper	wiper	po angielsku	Złośliwe oprogramowanie, którego celem jest trwałe zniszczenie danych lub systemu, a nie zysk — nawet jeśli udaje ransomware i żąda okupu.

TAB. 5Sieć i infrastruktura obronna14 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
air gap	air gap	po angielsku	Całkowite fizyczne odseparowanie systemu od sieci zewnętrznych, przy którym dane można przenieść wyłącznie nośnikiem, a nie połączeniem sieciowym; skrajny przypadek separacji fizycznej.
bastion host	bastion host	po angielsku	Mocno utwardzony host wystawiony na styku sieci niezaufanej, stanowiący jedyny dozwolony punkt wejścia do zasobów sieci chronionej; wszystko, co zbędne, jest na nim wyłączone, a ruch przez niego przechodzący jest rejestrowany.
BGP hijacking	BGP hijacking	po angielsku	Rozgłoszenie w internecie fałszywych tras do cudzych zakresów adresów IP, przez co ruch kierowany do ofiary przechodzi przez infrastrukturę napastnika.
blue team	blue team	po angielsku	Zespół odpowiedzialny za obronę organizacji: monitoruje infrastrukturę, wykrywa i obsługuje incydenty oraz na bieżąco utrzymuje i stroi zabezpieczenia.
DNS cache poisoning	DNS cache poisoning	po angielsku	Wstrzyknięcie sfałszowanych rekordów do pamięci podręcznej rekurencyjnego serwera DNS, przez co kolejni użytkownicy pytający o daną nazwę trafiają pod adres wskazany przez napastnika.
DPI (deep packet inspection)	deep packet inspection (DPI)	po angielsku	Analiza nie tylko nagłówków, ale i zawartości (ładunku) pakietów — zwykle po złożeniu strumienia — pozwalająca rozpoznać rzeczywisty protokół lub aplikację niezależnie od numeru portu oraz wykryć szkodliwe albo zakazane treści w ruchu.
evil twin (podstawiona sieć Wi-Fi)	evil twin / rogue access point (podstawiona sieć Wi-Fi)	po angielsku	Podstawiona sieć Wi-Fi o nazwie identycznej z siecią zaufaną — hotelu, lotniska, kawiarni — do której urządzenie ofiary łączy się automatycznie, przez co atakujący widzi jej ruch i może podsunąć fałszywy ekran logowania.
honeypot	honeypot	po angielsku	Celowo wystawiony pozorny zasób bez wartości produkcyjnej, którego zadaniem jest zwabienie napastnika i zarejestrowanie jego działań; ponieważ nie obsługuje żadnego legalnego ruchu, każde odwołanie do niego jest z definicji podejrzane, co daje bardzo niski poziom fałszywych alarmów.
purple team	purple team	po angielsku	Tryb pracy, w którym zespół atakujący i broniący działają razem i na bieżąco przekładają wykonane techniki ataku na nowe reguły detekcji; rzadziej — stały zespół pełniący tę rolę.
rate limiting	rate limiting	po angielsku	Mechanizm ograniczający liczbę żądań, jakie klient lub adres IP może wykonać w danym oknie czasu, stosowany przeciw nadużyciom, atakom siłowym i przeciążeniu usługi.
red team	red team	po angielsku	Zespół prowadzący skrytą, wielowektorową symulację działań realnego przeciwnika w szerokim zakresie celów, aby sprawdzić zdolność organizacji do wykrycia i powstrzymania ataku — mierzony jest tu poziom detekcji i reakcji obrony, a nie sama liczba znalezionych podatności.
reverse proxy	reverse proxy	po angielsku	Serwer ustawiony przed serwerami aplikacyjnymi, który przyjmuje ruch z internetu w ich imieniu, rozkłada obciążenie oraz pozwala terminować TLS i filtrować żądania.
serwer proxy	proxy server	po angielsku	Serwer pośredniczący w połączeniach klientów z zasobami zewnętrznymi, dzięki czemu ruch można filtrować i rejestrować, a adresy klientów pozostają ukryte przed serwerem docelowym.
SYN flood	SYN flood	po angielsku	Atak odmowy usługi zasypujący serwer żądaniami nawiązania połączenia TCP (pakietami z flagą SYN), które nigdy nie są dokańczane, przez co wyczerpuje się pula połączeń na wpół otwartych.

TAB. 6SOC, wywiad o zagrożeniach i reagowanie8 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
chain of custody	chain of custody	po angielsku	Udokumentowana, nieprzerwana historia tego, kto, kiedy i w jakim celu miał dostęp do zabezpieczonego materiału dowodowego.
Cyber Kill Chain	cyber kill chain	po angielsku	Model Lockheed Martin dzielący atak na siedem następujących po sobie etapów — od rozpoznania po działania na celu — wskazujący, w którym miejscu obrońca może atak przerwać.
detection engineering	detection engineering	po angielsku	Dyscyplina projektowania, testowania i utrzymywania reguł wykrywania jak kodu — z wersjonowaniem, pomiarem skuteczności i mapowaniem pokrycia na MITRE ATT&CK.
playbook	playbook	po angielsku	Spisany scenariusz obsługi konkretnego typu incydentu, określający kolejne kroki, punkty decyzyjne i osoby odpowiedzialne.
post-incident review	post-incident review	po angielsku	Podsumowanie przeprowadzane po zamknięciu incydentu, którego celem jest ustalenie przyczyn i luk w obronie oraz przekucie ich w konkretne zmiany, a nie wskazanie winnych.
tabletop exercise	tabletop exercise	po angielsku	Ćwiczenie prowadzone „przy stole", podczas którego zespół omawia krok po kroku reakcję na hipotetyczny scenariusz incydentu — testuje decyzje, role i procedury, a nie systemy; nie wykonuje się przy nim żadnych działań na żywej infrastrukturze.
threat actor	threat actor	po angielsku	Osoba, grupa lub organizacja stojąca za wrogim działaniem wobec systemów — od pojedynczego przestępcy po strukturę sponsorowaną przez państwo; termin parasolowy z modeli threat intelligence, obejmujący także sprawców nieatakujących bezpośrednio (np. brokerów dostępu, dostawców infrastruktury).
threat intelligence	threat intelligence	po angielsku	Przetworzona i osadzona w kontekście wiedza o napastnikach, ich metodach i infrastrukturze, służąca do podejmowania decyzji obronnych.

TAB. 7Kryptografia, tożsamość i uwierzytelnianie7 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
forward secrecy	forward secrecy	po angielsku	Właściwość protokołu uzgadniania kluczy, w której każda sesja korzysta z klucza wyprowadzonego z efemerycznej wymiany (ECDHE/DHE), więc późniejszy wyciek długoterminowego klucza serwera nie pozwala odszyfrować wcześniej przechwyconego ruchu. „Perfect forward secrecy” (PFS) to w praktyce ten sam termin. Nie chroni przed wyciekiem klucza samej sesji ani przed aktywnym atakiem MITM w czasie rzeczywistym; w TLS 1.3 jest obowiązkowe w pełnym uzgodnieniu (handshake), a wyjątkiem pozostaje wznawianie sesji w trybie PSK bez wymiany (EC)DHE.
HSM	hardware security module (HSM)	po angielsku	Dedykowane, odporne na manipulacje urządzenie (karta, appliance sieciowy lub usługa chmurowa), które generuje i przechowuje klucze oraz wykonuje na nich operacje kryptograficzne tak, by klucz nigdy nie opuścił sprzętu w jawnej postaci. To nie to samo co TPM (układ przylutowany do płyty, chroniący konkretny komputer) ani co klucz U2F/FIDO2 (token uwierzytelniający użytkownika).
identity provider (IdP)	identity provider (IdP)	po angielsku	System, który uwierzytelnia użytkowników i wystawia aplikacjom potwierdzenia tożsamości (tokeny lub asercje) w protokołach takich jak SAML czy OpenID Connect.
KDF	key derivation function (KDF)	po angielsku	Funkcja wyprowadzająca klucz kryptograficzny z hasła lub innego sekretu (np. z wyniku uzgodnienia klucza). W wariantach hasłowych (PBKDF2, scrypt, Argon2) celowo kosztowna obliczeniowo i pamięciowo, by spowolnić masowe zgadywanie haseł; bcrypt bywa wymieniany w tym samym szeregu, choć formalnie jest funkcją haszowania haseł, a nie KDF-em. KDF-y niehasłowe (HKDF) są z założenia szybkie — ich celem jest jakość materiału klucza, nie spowalnianie ataku.
passkey	passkey	po angielsku	Poświadczenie oparte na parze kluczy, w którym klucz prywatny nigdy nie trafia do serwisu — pozostaje w urządzeniu lub w menedżerze haseł (przy passkeyach synchronizowanych: w zaszyfrowanej kopii u dostawcy) — a logowanie potwierdza się odblokowaniem urządzenia; zastępuje hasło i jest odporne na phishing.
seed phrase (fraza odzyskiwania)	seed phrase (fraza odzyskiwania) i self-custody	po angielsku	Ciąg 12 lub 24 losowych słów, z którego odtwarzane są wszystkie klucze prywatne portfela kryptowalutowego — kto go zna, ten ma środki, dlatego przy samodzielnym przechowywaniu (self-custody) nie podaje się go nikomu i nie trzyma w telefonie ani w chmurze.
Zero Trust	zero trust	po angielsku	Model bezpieczeństwa, w którym żadne żądanie nie jest uznawane za zaufane z powodu lokalizacji w sieci, a każdy dostęp jest osobno uwierzytelniany, autoryzowany i oceniany kontekstowo.

TAB. 8Prawo, zgodność i ryzyko3 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
AI Act (rozporządzenie UE w sprawie sztucznej inteligencji)	EU AI Act	po angielsku	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, które dzieli systemy AI według poziomu ryzyka i wiąże z każdą klasą inne obowiązki dostawców i podmiotów stosujących.
disaster recovery (DR)	disaster recovery	po angielsku	Część planowania ciągłości działania skupiona na technicznym przywróceniu systemów, danych i infrastruktury po awarii lub katastrofie — węższa niż plan ciągłości działania, który obejmuje procesy całej organizacji.
due diligence	due diligence	po angielsku	Staranne sprawdzenie stanu bezpieczeństwa i zgodności drugiej strony — dostawcy, partnera lub przejmowanej spółki — przed zawarciem umowy albo transakcji.

TAB. 10Ludzie, role i higiena cyfrowa9 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
black hat	black hat	po angielsku	Haker działający bez zgody właściciela systemu, dla własnej korzyści lub na szkodę ofiary.
bug bounty hunter	bug bounty hunter	po angielsku	Program, w którym firma zaprasza zewnętrznych badaczy do zgłaszania podatności, i rola osoby, która w takim programie uczestniczy: nagroda (finansowa albo punkty reputacji) przysługuje za zgłoszenie uznane za ważne i mieszczące się w zakresie — duplikaty i zgłoszenia spoza zakresu nie są opłacane.
doxing	doxxing	po angielsku	Celowe upublicznienie prywatnych informacji o konkretnej osobie — adresu, telefonu, miejsca pracy — po to, by narazić ją na nękanie lub przemoc.
fingerprinting przeglądarki	browser fingerprinting	po angielsku	Rozpoznawanie użytkownika po unikalnej kombinacji cech przeglądarki i urządzenia (czcionki, rozdzielczość, karta graficzna, ustawienia), bez zapisywania czegokolwiek na jego sprzęcie.
grey hat	grey hat	po angielsku	Haker, który szuka luk bez zgody właściciela, ale zamiast je wykorzystywać — zgłasza je lub ujawnia, działając poza prawem, choć bez zamiaru szkody.
grooming (uwodzenie dziecka w sieci)	grooming (uwodzenie dziecka w sieci)	po angielsku	Celowe budowanie przez dorosłego więzi i zaufania z dzieckiem w internecie po to, by doprowadzić do kontaktu o charakterze seksualnym albo uzyskać od niego materiały intymne.
romance scam	romance scam	po angielsku	Wyłudzenie, w którym sprawca przez tygodnie lub miesiące buduje relację uczuciową online, by w kluczowym momencie poprosić o pieniądze pod pretekstem nagłej potrzeby lub wspólnej inwestycji.
script kiddie	script kiddie	po angielsku	Napastnik bez pogłębionej wiedzy technicznej, który atakuje wyłącznie gotowymi narzędziami, skryptami i exploitami napisanymi przez kogoś innego — często nie rozumiejąc, jak one działają.
white hat	white hat	po angielsku	Haker testujący zabezpieczenia za zgodą i w interesie właściciela systemu, zwykle na podstawie umowy określającej zakres testu albo w ramach programu nagród za błędy (bug bounty).

TAB. 11Chmura, kontenery i łańcuch dostaw1 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
dependency confusion (podmiana zależności)	dependency confusion	po angielsku	Atak polegający na opublikowaniu w publicznym repozytorium pakietu o nazwie identycznej z wewnętrzną biblioteką firmy i wyższym numerze wersji, przez co system budowania pobiera i uruchamia kod atakującego zamiast własnego.

TAB. 12Mobile, IoT i OT/ICS1 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
atak NFC relay	NFC relay attack (przekazywanie transakcji NFC, np. NGate)	po angielsku	Atak, w którym złośliwa aplikacja na telefonie ofiary odczytuje przez NFC jej kartę płatniczą i w czasie rzeczywistym przekazuje odpowiedzi karty do urządzenia przestępcy stojącego przy bankomacie lub terminalu, dzięki czemu wypłata wygląda tam jak zwykłe zbliżeniowe użycie karty.

TAB. 13Bezpieczeństwo AI i modeli językowych3 haseł

Hasło	Po angielsku	Używamy	Co znaczy
jailbreak	jailbreak (LLM)	po angielsku	Nakłonienie modelu językowego — przez spreparowaną rozmowę, rolę lub scenariusz — do złamania własnych reguł bezpieczeństwa i wygenerowania treści, których normalnie odmawia, na przykład działającego skryptu phishingowego albo instrukcji budowy złośliwego oprogramowania.
prompt injection	prompt injection (w tym indirect prompt injection)	po angielsku	Atak polegający na umieszczeniu w treści przetwarzanej przez model językowy ukrytych instrukcji, które model wykonuje tak, jakby pochodziły od użytkownika lub twórcy systemu; w wariancie pośrednim (indirect) instrukcje są schowane w danych zewnętrznych — na stronie WWW, w PDF-ie, e-mailu czy komentarzu — które asystent lub agent AI pobiera samodzielnie.
shadow AI	shadow AI	po angielsku	Korzystanie przez pracowników z publicznych narzędzi AI bez wiedzy i zgody działu IT, przez co dane firmowe — kod, umowy, dane klientów — trafiają do zewnętrznych modeli poza jakąkolwiek kontrolą organizacji.

po polsku: Polska nazwa przyjęła się w tekstach i w wyszukiwarce — używaj jej samodzielnie.
obie formy: Obie formy są w obiegu. Przy pierwszym wystąpieniu pisz „polski termin (english term)”, dalej sam polski.
po angielsku: Polski odpowiednik istnieje, ale w praktyce nikt tak nie pisze. Zostaw angielski, polski trzymaj jako synonim.
bez tłumaczenia: Skrót, nazwa własna albo nazwa standardu — nie tłumaczymy w ogóle.
Hasło: Rekomendowana nazwa w tekście. Przy werdykcie „po angielsku” i „bez tłumaczenia” jest to forma angielska — bo tak właśnie ma brzmieć.
Co znaczy: Definicja skrócona do jednego wiersza. Pełna — razem z odmianą, synonimami i cytatami ze źródeł — jest na stronie hasła.